ދެޖިންސަށްވެސް އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކުގެ މައްޗަށް ޙައްޤުތަކެއް ވެއެވެ.

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު

ދެޖިންސު މުޖުތަމަޢުގައި އަދާކުރާ ތަފާތު ދެރޯލުގެ ސަބަބުން ދެޖިންސު ވަކި ޙައްޤުގެ ގޮތުން ތަފާތެއް ނުވެއެވެ. ސަބަބަކީ އެއްވެސް ޖިންސަކަށް ހުރިހާ ވާޖިބުތަކާއި ޙައްޤުތައް ލިބުމުގައި ތަފާތު ކުރުމެއް ނުވާތީއެވެ. މިކަމާއި ބެހޭގޮތުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވަނީ :

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އުޚްތެއްގެ ޝުޢޫރު

ރާއްޖެ އިސްލާމް

އަޅުގަނޑުމެން އިންސާނުންގެ ބައްޕަ، އާދަމް އަލައިހިއްސަލާމް ހައްދަވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިކަށިފުޅުގެ ކަށިކޮޅަކުން އަބިކަނބަލުން ހައްވާގެފާނު މާތް ﷲ ހެއްދެވިއެވެ. އަދި މަނާ ކުރެވުނު ގަހަކާއި ގާތްވުމުގެ ސަބަބުން (ވަކި ބޭފުޅަކަށް ވަކި ގޮތެއް ނުހައްދަވާ) ދެކަނބަލުން އެއްކޮށް މިދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވުނެވެ. މިފުރަތަމަ އިންސާނީ ފެށުން އަންހެން އަދި ފިރިހެން ބޭފުޅުން ލިބިވަޑާއިގަތެވެ. އަދި މިބިމުގެ ޚަލީފާއިން ކަމުގައި ލައްވަވާ މާތް ކުރައްވާ ގިނަ ކުރެއްވިއެވެ. އިންސާނާ އިންސާނަކަށްވީ މިދުނިޔޭގައި ދިރިއުޅޭ ހައިވާނުންނާއި ޖަނަވާރުންނަށް ވުރެއް ބުއްދި އާއި ވިސްނުން މާތް ﷲ ގެ އޯގާވެވޮޑިގެން، ދެއްވާއިގެންނެވެ. އަދި އިންސާނުންގެ ތެރެއިންވެސް މާތް ކުރައްވާ މާތް ﷲ ރަސޫލުންނާއި ނަބީޔުން ފޮނުއްވިއެވެ. އެއީ އެކަލާނގެ ދީން ހިމާޔަތް ކުރައްވާ އިންސާނުން އުޅެންވީ ހެޔޮ ގޮތް އެނގެވުމައްޓަކައިއެވެ. އަދި ޢާލަމްތަކަށް ރަޙްމަތެއް ކަމުގައި ލެއްވި އެންމެ ފަހުގެ ސާހިބާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم މެދުވެރި ކުރައްވާ އެންމެ ފަހުގެ ރިސާލަތް ކަމުގައިވާ އިސްލާމް ދީން ބާއްވާލައްވާ އެންމެ ފުރިހަމަ ދީންކަމުގައި ލައްވަވާ އެހެން ދީންތައް މަންސޫޙް ކުރެއްވިއެވެ.

ޖާހިލު ޒަމާނުގައި އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އަގެއްނެތް ނަޖިސް ބައެއް ކަމުގައި ވިއެވެ. އަންހެން ދަރީން ލިބިއްޖެ ނަމަ މޫނު އަނދިރިވެ ލިބުނު ލަދުވެތިކަން ފޮރުވުމަށްޓަކައި ދިރިތިއްބާ ވަޅުލާ މަރާލައެވެ. އަދި އެއަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންގެ މުނިފޫހިފިލުވާ ކުޅޭކުޅޭ އެއްޗަކަށް ހެދިއެވެ. މިމާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީން އައުމާއެކު އަންހެނުންނަށް، އެމީހުންގެ ހައްގުތަކާއި ރައްކާތެރިކަމާއި މިނިވަންކަން ވަނީ އެހެން ދީންތަކުގައި ދުވަހަކުވެސް ނުލިބޭ ވަރަށް މިނިވަންކަން ދެއްވާފައިއެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم އިސްލާމް ދީނާއިގެން ވަޑާއިގަތީއްސުރެއް ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަސަދަވެރިވެފައިއެވެ. އަދި އެމީހުން ދަނީ އޭރުއްސުރެއް އެކިގޮތްގޮތަށް އިސްލާމް ދީނުގެ ނަން ހުތުރުކޮށް އަގުވައްޓާލަން މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެންމެ ބޮޑު އެއްސަބަބަކީ އިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ވަނީ ދުވަހަކުވެސް އެހެން ދީންތަކުގައި ނުދޭ ޙާއްސަ ހައްޤުތަކެއް ދެއްވާފައިއެވެ. ކޮންމެ އަންހެނަކީ އެމީހަކު ނިސްބަތްވާ ޢާއިލާއެއްގެ ލޮބުވެތި މަންމައެއް، ދައްތައެއް، ކޮއްކޮއެއް، ދަރިފުޅެއް، ބޮޑުދައިތައެއް، މާމައެއް ނުވަތަ އަނބެކެވެ. މުސްލިމް ޢާއިލާތަކު ގައި މިދެންނެވި އަންހެނުން ގެންގުޅެނީ އިއްފައިތެރިކަމާއި ޝަރަފުވެރިކަމާއި އިއްޒަތްތެރިކަމުވެ. މިސަބަބުތަކާއި ވެސް އެކު މިއަދާ ހަމައަށް އިސްލާމްދީނުގެ އަދުއްވުން ވަނީ އެކިއެކި ގޮތްގޮތަށް މުސްލިމުންނަށް ފުރައްސާރަކޮށް އަނިޔާވެރިވެފައިއެވެ. މިގޮތުން ބައެއް މުސްލިމް ޤައުމުތަކާއި ޖަމާޢަތްތައް ވަނީ އެމީހުންގެ ހީލަތްތެރި ރޭވުންތަކުން ބައިބައިކޮށް ފައިއެވެ. ދުނިޔޭގެ ދަހިވެތިކަމުގެމަޅީގައި ޖެހި ބައެއް މުސްލިމުން ވަނީ ގެއްލި ހަލާކުވެފައިއެވެ. އަދި ޙާއްސަކޮށް މިމަޅީގައި ޖެހިފައިވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އުޙުތުންނެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ އުކުޅުތައް ބޮޑަށް އަމާޒުކުރެވިފައި ވަނީ މުސްލިމް އަންހެނުންނަށެވެ. އަންހެނުންގެ ހައްޤުތަކޭ ކިޔައިގެން މީޑިއާތެރޭގައި ފާޑުފާޑުގެ އާޓިކަލްތަކާއި ޓީވީ ޝޯތަކުގައި ޝައިޠާނީ ހެއްލުންތެރި އުކުޅުތައް ބޭނުންކޮށްގެނެވެ. ދުނިޔޭގެ ރީތީގެ ރާނީ ހޮވުމާއި ލަވަކިއުމުގެ ހުނަރު ދެއްކުމާއި މޮޑެލް ކުރުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. މިއީ އެމެރިކާ އަދި ޔޫރަޕް ގެ 'މިނިވަން' އަންހެނުންނަށް ލިބިފައިވާ މިނިވަންކަން ދައްކާގެންނެވެ. އެކަމަކު އެމެރިކާ އަދި ޔޫރަޕް އަންހެނުންގެ ޙާލަކީ ކޮބައިތޯ؟ ކުޑަ މިސާލެއް ދަންނަވާލާނަމެވެ. އެމީހުން އަދާކުރާ ވަޒީފާގައި އެއް މަޤާމެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފިރިހެނަކަށް މުސާރަ މާ ބޮޑެވެ. އެކަމަކު އެއް މަޤާމެކެވެ. ވަޒީފާ ގެ ޒިންމާ އެއްވަރަށް ނަގަންޖެހޭއެވެ. މި މިނިވަންކަން އޮތް ކަމަށް ދައުވާ ކުރާމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މުސްލިމް އަންހެނާގެ މިނިވަންކަން ވަނީ ހިޖާބުގެތެރޭގައި ބަނދެވި ގޭގައި ބަނދުކޮށް ނިގުޅާއިގެންފައިއެވެ. ވީމާ މުސްލިމުންގެ އަދުއްވުން ވަކާލާތުކުރަނީ މުސްލިމް އަންހެނުންނަށް މިނިވަންކަން ހޯދުމަށް، ޙައްޤު ހޯދުމަށް ނިކުތުމަށެވެ.

މިހާރު މިމޮޑަރން ވިސްނުން ވަނީ މިކުޑަކުޑަ ރާއްޖެގައި ވެސް އަށަގަނެފައިއެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވެގެން ދިއައީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ޙައްޤުތައް ހޯދުމަށޭ ކިޔާގެން ހަށިފޮޅާލާ ތެދުވުމެވެ. ދީނީ ޙައްޤު، މިނިވަން ކަމުގެ ޙައްޤު، ޑިމޮކްރަސީގެ ޙައްޤު،ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ޙައްޤު، އަންހެނުންގެ ޙައްޤު ... މިފަދަ އެތަކެއް ޙައްޤުތަކެއް ހޯދުމަށް ދުއްވައިގަނެ މުޅި ރާއްޖޭ ހަލަބޮލިކޮއްލައިފިއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ބައެއްގެ އަބުރާ ޢިއްޒަތަށް އަރާގަނޭވޭ އިރުވެސް އެއީ އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެއީވެސް އެ ޢަމަލު ކުރާ މީހަކަށް ލިބިފައިވާ ޙައްޤެކެވެ.

އަޅުގަނޑު މިލިއުން އަމާޒުކޮއްލަނީ އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައިވާ ޝުޢޫރު ފާޅުކޮއްލުމަށެވެ. މިދޭތެރެއިން މުޅި ރާއްޖެ ސިއްސުވާލި ޖާރިޔާއެއްގެ ވާހަކައެވެ.

މީޑިއާތެރޭގައި ޖާރިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި 9 އަހަރުގެ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖަކު އޭނާގެ ސާހިބުމީހާއަށް ބަލިވެއިން ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ. މިޚަބަރާ ގުޅިގެން މުޅި މާލެތެރެ ހަލަބޮލިވެ ކަންބޮޑުވެ، އެންމެންގެ ދޫ މަތިން ތަފާތު އެކިއެކި ގޮތްގޮތަށް ވާހަކަތައް ދެކެވި، އެކުއްޖަކު ހޯދުމަށް ސަރުކާރާއި ފުލުހުންނާއި ސިޔާސި މީހުންނާއި އަދި އާންމުންގެ މީހުން ކުރި މަސައްކަތްތަކަށް ފަހު ނަތީޖާ ލިބުނު އިރު ހިތާމައިގެ ކޮޅެއް ނެތެވެ. އެތަކެއް ވާހަކަތަކެއް އެކި ގޮތްގޮތަށް ދެކެވި، ވަރަށް ހުތުރު ބަސްތައް ރައްދުކޮށް ބައެއް އަންހެނުން ބަދުނާމު ކުރުމުގެ އިނގިލި ދިއްކުރެވިފައެވެ. ވަރަށް ވެސް ހިތި ތަޖުރިބާތަކެއް ވަނީ ވަރަށް ގިނަ އަންހެނުންނަށް މިކަމުން ކުރިމަތިވެފައިއެވެ. އެއީ ކޮންބަޔެއްކަން އިނގިލައްވާތޯ؟ އާދެ، ކަޅުހެދުންލާއިގެން ބޮޑު ބުރުގާ އަޅާއިގެން ތިބޭ އަންހެނުންނާއި އަދި މޫނު ބުރުގާ އަޅާގެން ތިބޭ އަންހެނުންނަށެވެ. މިގޮތަށް ހެދުން އަޅާއިގެން ތިބޭ އަންހެނުންނަކީ އެމީހުންގެ ފިރީންނަށް 'ޖާރިޔާ' ކުޑަ އަންހެން ކުދީން ހޯދައިދޭބައެއްކަމުގައި ލޭބަލްވިއެވެ. އެއީ އެއަންހެނުންގެ ޙައިޟުގެ ދުވަސްވަރު ފިރީންގެ އެދުންފުއްދުމަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގައި އަނގަވާފައި ވަނީ ކުޑަ ޅަ އަންހެން ކުދިން ހޯދައިގެން ޒިނޭކުރާ ކަށެއްނޫނެވެ. ކުޅަދާނަވެގެންވާ އަދި ހުރިހާ އަނބީންނަށް ހަމަހަމައަށް ކަންތައް ކޮއްދެވޭނެ ކޮންމެ ފިރިހެނަކަށް ދޭއް، ތިނެއް ނުވަތަ ހަތަރު އަނބީންނާއި ކައިވެނިކޮއްގެން ހަލާލުގޮތުގައި އުޅުމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް އަރަނީ މިވާހަކަދެކެވުނު ކުއްޖާއަށް ލިބުނު ނަފްސާނީ ގެއްލުމާއި އަދި އޭނާގެ ކަރާމާތަށާއި އަބުރަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ ނަގާނީ ކޮންފަރާތަކުންތޯ؟ އެ އުޙުތާއަށް ލިބުނު އަނިޔާގެ ކޮޅެއްވެސް ނެތެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް އެމީހެއްގެ ކޮއްކޮ، ދައްތަ ނުވަތަ އަނބެއް، ބަލިވެއިނދެއްޖެ ނަމަ އޭނާއަށް ޙާއްސަ އަޅާލުމެއް ދެވެއެވެ. މާބަނޑުދުވަސްވަރު ދިމާވާ ވަރުބަލިވުމާއި އުނދަގޫތަކަށް ޢާއިލާގެފަރާތުން ވަރަށް ބޮޑަށް އެހީތެރިކަންލިބެއެވެ. އަދި ޢާއިލާއަށް އިތުރުވާ ތުއްތު ތުއްތު މެހުމާނަށްޓަކާއި ޢާއިލާއިން ކުރާ އިންތިޒާރާއިން މަރުހަބާ ކިޔުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރުވެއެވެ. ވީމާ ކޮންމެ އަންހެނަކުވެސް އިންނާނީ މަންމަ އަކަށް ވާ އުފާވެރި ދުވަހަށް އިންތިޒާރުގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން އަމިއްލަ އެދުމައްޓަކާއި އަދި އެހެން ނިޔަތެއްގައި ވިޔަސް މިކުރެވުނީ ކޮންފަދަ ނުބައި ހަޑިހުތުރު ޢަމަލެއްތޯ؟ ހިތާމައިގެ ކޮޅެއްވެސް ނެތެވެ. އަންހެނަކަށް ލިބިގެންދާނެ އެންމެ ބޮޑު އުފާ ވަނީ އެކުށެއް ނެތް އުޙްތާގެ ކިބައިން ނިގުޅާއިގެންފައިއެވެ.

މާބަނޑުވުމަކީ ކިހާ ބޮޑު ވޭނެއްކަން ތިޔާއިގެ ތެރޭއިން ކޮންމެ އަންހެން ބޭފުޅަކަށް އިނގިވަޑާއި ގަންނަވާނެއެވެ. އެއްހަށިގަނޑެއްގައި 2 ފުރާނައެވެ. މަންމަ ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި މަރުވެއްޖެނަމަ އެއީ އަޅުގަނޑުމެން ގެ މާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގައި އެއަންހެނަކަށް ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު ނިޢުމަތެވެ. އާދެ، އެއީ ޝަހީދެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ގެ ތެރެއިން ކިޔަވާވިދާޅުވެގެން ތިއްބެވި ކަމުވޮށިވެގެންވާ ހުރިހާ ބޭފުޅުން ޤަބޫލުފުޅުކުރައްވާނެ މާބަނޑުދުވަސްވަރު މާބަނޑުމީހާއަށް އޯގާތެރިވެ، އެވާން އުޅޭ މަންމަ އުފަލުގައި ބެހެއްޓުމަކީ އެމައިމީހާ އަށް ކޮށް ދެވޭނެ އަދި ލިބިގެންދާނެ އެންމެ ބޮޑު ޝިފާކަން، އެހެން ކަމަށްވާނަމަ އެނިކަމެތި އަންހެން ކުއްޖާގެ ޙާލަކީ ކޮބާއިތޯ؟ މިރާއްޖޭގައި ކިތައް ކުދީންތޯ ނަހަލާލަ ބަލިވެއިނދެ ވިހަނީ ނުވަތަ އިންޑިޔާ ލަންކާ އަށް ގޮސް އެބޯޝަން ހަދަނީ.... މިވާހަކަ ތަކެއް ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ސުރުހީތަކަަށް ނާރައެވެ. އެކަމަކު ޙަލާލު ގޮތުގައި ކައިވެނި ކޮށް މަންމައަކަށްވުމުގެ އުފާ އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ނުލިބެނީސް މިވަނީ މުޖުތަމަޢު ތެރެއަށް ގިނަވެ ބަނޑުގައި ހެދި ބޮޑުވަމުން އަންނަ މަޢުސޫމު ދަރިފުޅާ ދިމާލަށް އިނގިލި ދިއްކޮށް 'ޖާރިޔާ އަކަށް، އޭނާގެ ސާހިބުމީހާގެ ފަރާތުން ލިބޭ ދަރިއެއް ކަމަށް' ނިސްބަތް ކޮއްފައެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް މީހަކު ކުށެއް ކޮއްފިނަމަ ބަލަންޖެހެނީ އެމީހަކު ހެދުން އަޅާ ގޮތަށްތޯ؟ ނޫނީ އެންމެ އިންސާފުވެރި ގޮތަކީ އެމީހަކު ކުރި ކުށް ބެލުންތޯ؟

ފުރަތަމަ ޖާރިޔާ މިބަސް މިބޭނުން ކުރެވެނީ ކިހިނެއްތޯ؟ ޢަރަބި ބަހުގައި ޖާރިޔާ މިކިޔަނީ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖަކަށެވެ. އަދި ދެން އޮންނަނީ މުސްލިމުންނާއި ކާފިރުންގެ ދެމެދު ކުރެވޭ ހަނގުރާމާއިން ކާފިރުންގެ ތެރޭން ރަހީނު ކުރެވޭ ފިރިހެނުންނަކީ އަޅުންނެވެ. އަދި އަންހެނުންނަކީ ޖާރިޔާއިންނެއެވެ. މިހާރު ޖާރިޔާ، މިބަސް އަޅުގަނޑުމެންގެ މިދިވެހި މުޖުތަމަޢުތެރެއަށް ތަޢާރަފުމިވީ ނުވަތަ ދަސްވީ ވަކި ގޮތަކަށް ހެދުން އަޅާއި ތުނބުޅި ބަހައްޓާއި ދީނުގައި ވަކި ގޮތަކަށް އުޅޭ ބަޔަކު "ސެކްސް ސްލޭވްސް" ގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ކުޑައަންހެންކުދިންނަށެވެ... ޖާރިޔާއިން މިރާއްޖޭގައި ގެންގުޅުނު ކަމެއް އަޅުގަނޑެއް ނުދެނަހުރީމެވެ. މިރާއްޖެ އަކީ ދުވަހަކު ވެސް އަޅުން ގެ ބާޒާރެއް ނުވަތަ އަޅުން ގަނެވިއްކި ތަނެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތަކީ މިނިވަން ފަރުދެކެވެ. ވީމާ ދިވެހި މިނިވަން ދެމަފިރިއަކަށް އަޅުކުއްޖެއް ނުވަތަ ޖާރިޔާ އެއް ލިބޭނީ ކިހިއްނެއްތޯއެވެ.

މިރާއްޖޭގައި އެބަޔަކު ހެދުން އެޅުމުގެ މިނިވަކަން އެބައޮތެވެ. އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ކަޝްފު ކުރަންވީ ވަރަކަށް ކަޝްފު ކުރުމުގެ ޙައްޤު އެބައޮތެވެ. ނުވަތަ ޔޫރަޕް ސްޓައިލް އަށް ހެދުން އެޅުމުގެ މިނިވަންކަން ވެސް އެބައޮތެވެ. ބައެއް އަންހެން ކުދިން ލާ ހެދުންތަކުގައި އަތެއް ނުހުރޭއެވެ. ކޮނޑު އޮންނަނީ ހާމަ އަށް ފެންނާށެވެ. ނުވަތަ ސައިކަލެއްގެ މަތީ އިނދެއްޖެ ނަމަ ފަހަތުން ބުރަކަށި އޮންނަނީ ކުޑަ ފޮތިކޮޅަކުން ކިރިޔާ ނިވާވެފައިއެވެ. ބަފައިން އަންހެންދަރީން ގޮވައިގެން މަގުމައްޗަށް ނިކުމެވޭވަރެއްނުވެއެވެ. ނުވަތަ މައިން އެމީހުންގެ ފިރިހެންދަރީން ގޮވައިގެން ބޭރަށް ދެވޭކަށް ނެތެވެ. މިފެންނަ ލަދުވެތި މަންޒަރުތަކުންނެވެ. އަދި ރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްވާ ޓީ.ވީ ޗެނަލް އެއް ހުޅުވައިގެން ސިޓިންރޫމް ގައި ޢާއިލާ އާއެކު ޓީ.ވީ ބަލަން ނުތިބެވެއެވެ. ފެންނަ ލަދުވެތި މަންޒަރު ތަކުންނެވެ. ހަމަ ހީވަނީ ބޮލީވުޑް ނުވަތަ ހޮލީވުޑްގެ މަންޒަރުތަކެއްހެންނެވެ. މިހާރު ދައްކާ ޗޮކްލެޓް އިސްތިހާރެއްގައި ވެސް ފެންނަނީ ބެންޗެއްގައި އިންނަ އަންހެން ކުއްޖަކު، ފިރިހެންް ކުއްޖަކު އައިސް އިށީ ނުމުން އެ ކުއްޖާއަށް ނުރުހުމުން ބަލާލާ ތަނެވެ. އެކަމަކު އެފިރިހެން ކުއްޖާ ޗޮކްލެޓެއް ޖީބުން ނަގާއިރަށް ހަމަ ވަގުން އެފިރިހެން ކުއްޖާގެ ގައިގާ އޮޅުލައި ގަނެ ކޮނޑުމަތީ ގައި ބޯއަޅާލާތަނެވެ. މި އިސްތިހާރުން އަޅުގަނޑަށް ނެގޭ މާނަ އަކީ އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އަގެއްނެތް ' ޗީޕް' ކުޑަ ޗޮކްލެޓަކަށް ހެއްލޭ ބައެއް ކަމަށެވެ. ހަމަ ޖާހިލު ޒަމާނުގައި ގެންގުޅުނު ކުޅޭކުޅޭ ގޮތް މިބުނާ ތަހުޒީބު ޒަމާނަށް ވެސް އައީއެވެ. އަދި ދަންނަވަންތޯ، ތަނެއް ހުޅުވިޔަސް ނުވަތަ ޖަލްސާއެއް ބޭއްވިޔަސް އެތަނަކަށް ވަޑާއިންނަވާ މެޙްމާނުންނަށްޓަކާއި ޙާއްސަ މުނިފޫހިފުލުވުމުގެ އައިޓަމްއެއް ކިޔާފައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އުޙުތުންގެ ނެށުމެއް ދެއްކުމެއް އޮންނާނެއެވެ.

މައްސަލައަކަށް ވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައެއް އުޙުތުން އަބުރުވެރިކަމާއި އެކު ހިޖާބުން ނުވަތަ ނިޤާބުން ނިވާވީމައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މުސްލިމް އަންހެނަކު ނަމާދަށް އަރާއިރު ހުންނަނީ ކިހިނެއްތޯ؟ ދެއަތާއި މޫނު ނޫން ހުރިހާ ތަނެއް ނިވާކޮއްގެންނެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ނުދަންނަވަން ބުރުގާ ނާޅާ ތިބޭ ކޮންމެ އަންހެނަކީ ނުބައި ކަންތައް ކުރާނެ ބައެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މިކުޑަކަޑަ މުޖުތަޢުގައި ވަކި ގޮތަކަށް ހެދުން އަޅާ އަންހެން ކުދީންނާއި ބުރުގާ އަޅާއިގެން ނިވާވެގެން ތިބޭ ކުދީންނާ، އިނގިގެން ނުވަތަ ނޭނގި ނަމަވެސް ތަފާތު ކުރޭއެވެ. ބުރުގާ އަޅާއިގެން ނިވާވީމާ އެއީ ވަރަށް ކަޓު ނާތަހުޒީބު ޑީގްރޭޑް ބަޔަކަށް ހަދައެވެ. ވަޒީފާ އާއި ޕްރޮމޯޝަން ވެސް މިލިބެނީ ޔޫރަޕް ސްޓައިލް އަށް ހެދުން އަޅާ ކުދީންނަށެވެ. ދެން އަންގަނީ މިއޮފީހުގެ ޔުނީފޯމުގައި ނުވަތަ ޑްރެސް ކޯޑުގައި ބުރުގާއެއް ނުހިމެނޭކަމަށެވެ. ނުވަތަ ވަޒީފާ ބޭނުންނަމަ ބުރުގާ ބޭލުމަށެވެ. މީތޯ އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ހަމަހަމަ އަށް ދޭ ގޮތަކީ؟ މިއީ ވަރަށް ބޮޑު ބޭއިންސާފެކެވެ. އަދި މިއީ ބުރުގާ އަޅާއިގެން ނިވާވެގެން ތިބޭ އަންހެން ކުދިންނަށް ދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އަނިޔާއެކެވެ. މިދަންނަވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސައްތައިންސައްތަ މުސްލިމް ދިވެހި ޤައުމުގެ ވާހަކައެވެ. ބޭރުގެ ލާދީނީ ޤައުމެއް ނުވަތަ ބީރައްޓެހި ޤައުމެއްގައި ވިސާ ޖަހައިގެން ދިރިއުޅޭ ބައެއްގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ހަމަ އެއްބަހަކުން ވާހަކަ ދައްކާ އެއްނަސްލަކަށް ނިސްބަތްވާ އަމިއްލަ ވަޡަނުގައި ދިރި އުޅޭ ބައެއްގެ ވާހަކައެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނީ 25 ނޮވެމްބަރު 2009 އަކީ އަންހެނުންނަށް އަނިޔާ ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް އ.ދ އިން ކުރައްވާ މަސައްކަތަށް 10 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރި ދުވަހެވެ. އަޅުގަނޑު ގޮވާލަނީ، ހުރީހާ އަންހެނުންނަށް ވެސް ހަމަހަމަ އަށް ކަންތައްކުރެއްވުމަށެވެ. ވަކި މީހަކު ހެދުން އަޅާ ގޮތަކަށް ނުވަތަ ނިސްބަތްވާ ޢާއިލާއަކަށް ނުބައްލާށެވެ. ކަޅުހެދުމާއި އެކު ބުރުގާ އަޅާއިގެން ތިބޭ އަންހެނުންނަކީ ވެސް ހަމަ މިމުޖުތަމައުގެ ބައެއްކަމަށް ދެކެވަޑާއިގަންނަވާށެވެ. އެއީ ދީނުގައި އެކްސްޓްރީމިސްޓުންނެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ޖާރިޔާ އިން ގެންގުޅޭ ބައެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން، އަންހެނުންނަކީ މިރާއްޖޭގެ މުސްތަގުބަލުގެ ޖީލު ބައްޓަން ކުރަން ތިބި މީހުންނެވެ. އަދި މިޤައުމު ކުރިއެރުވުމައްޓަކާއި ވަރަށް އިސް މަޤާމުތަކެއް ފުރަމުންދާ ހީވާގިބަޔެކެވެ. ގޭތެރެއަށް ބެއްލެވިއަސް ،ހޮސްޕިޓަލެއް، ކްލާސް ރޫމް އެއް ނުވަތަ އޮފީހެއްގެ ތެރެއަށް ބެއްލެވިއަސް ފެނިވަޑާއިގަންނަވާނީ ހަމަ ކުރަން ޖެހޭ ކޮންމެ ކަމެއް ޖެހިލުމެއްނެތި ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމާއި އަދި ކަމަށް ކަމޭ ހިތާއިގެން ކުރާތަނެވެ. ވީމާ މިރާއްޖޭގެ މުސްތަގުބަލުގައި ހެޔޮ ޖީލެއް ނެރެވޭނީ މިރާއްޖޭގައި އަޙްލާގު ރަނގަޅު އެހެން މީހުންނަށް އިޙްތިރާމް ކުރާނެ ބަޔަކު އުފެދިގެންނެވެ. ދީނަށާއި ޤައުމަށް ލޯބިދެވިގެންނެވެ. މިރާއްޖޭގައި ދިރި އުޅޭ ހުރިހާ އަންހެނުންނަށް ހަމަހަމަ ކުރެވުމުންނެވެ. އަންހެނުންނަށް ދުޅަހެޔޮ، އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއްލިބިގެންނެވެ. އަނިޔާ ކުރުން ހުއްޓާލައިގެނެވެ.
_______________________________
ރާއްޖެއިސްލާމް ވެބްސައިޓުން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެއް

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް

ޑރ. ޢަބްދުލްމަޖީދު ޢަބްދުލްބާރީ

އަންހެނުންނަކީ އިންސާނީ މުޖްތަމަޢުގެ އެއްބައެވެ. ދުނިޔެމަތީގައި އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުން ބިނާވެފައި ވަނީ ދުނިޔެ އާރާސްތު ކުރުމުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން ހިއްސާވާގޮތުގެ މަތިންނެވެ. އެކަމަށްޓަކައިމާތް ﷲ ވަނީ ދެ ޖިންސުގެ މެދުގައި އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އޯގާތެރިވުމާއި ލޯތްބާއި ކުލުނު ލައްވާފައެވެ. وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (21) (سورة الروم 21)

މާނައީ: ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި އަނބިން ހެއްދެވިކަމީ އެކަލާނގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުގެ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިން ހެއްކެކެވެ. އެއީ އެބައިމީހުންގެ ގާތުން ތިޔަބައިމީހުން ހިތްހަމަޖެހުން ލިބިގަތުމަށް ޓަކައެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަން ލެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ވިސްނާ ފިކުރުކުރާ ބަޔަކަށް މިކަމުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަވެ ވޮޑިގެންވާކަމުގައްޔާއިކުޅަދުންވަންތަ ކަމުގެ ހެކިތައްވެއެވެ.

މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީން ފާޅުވުމުގެ ކުރިން އަޚްލާޤީގޮތުން ވަރަށްވެސް ދަށް ފެންވަރަކަށް އިންސާނުން ވެއްޓިފައިވިއެވެ. ޖާހިލީ ޒަމާނުގައި އަންހެނުންނާ މެދު ވަރަށްވެސް އިހާނަތްތެރި ގޮތްތަށް މުޢާމަލާރުކުރެވިފައިވެއެވެ. އެބައިމީހުންގެ ހުރިހާ ޙައްޤުތައް ނިގުޅައިގަނެވިފައިވިއެވެ. ޢަރަބީންގެ ތެރެގައިވެސް އަދި އެ ނޫންވެސް މުޖްތަމަޢުތަކުގައިވެސް މިކަން ވަރަށް ދަށް ފެންވަރަކަށް ވެއްޓިފައިވިއެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ނިގުޅައިގަނެވިފައިވާ ކަމަށް ބުނެ މިދުވަސްވަރުގައި ކުރެވޭ ދަޢުވާ އަކީ ބާޠިލް ދަޢުވާއެކެވެ. އެހެނި އަންހެނުންގެ ގެއްލިފައިވާ ޙައްޤުތައް އެބައިމީހުންނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ހޯދައިދިނީ އިސްލާމްދީނެވެ. އިސްލާމްދީން ވަނީ އެންމެހާ މީސްތަކުން އުފައްދަވާފައިވަނީ، އަންހެނަކާއި ފިރހެނަކުގެ ދެމެދުންކަން، ހާމަކޮށްދީފައެވެ.

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنثَى (سورة الحجرات 13) މާނައީ: އޭއީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ﷲ އަންހެނަކާއި ފިރިހެނެއްގެ ދެމެދުން ތިޔަބައިމީހުން އުފެއްދެވީމެވެ.

އަންހެން ކުއްޖަކު އުފަންވެއްޖެނަމަ އެކުއްޖާއާމެދު ޖާހިލީ ޒަމާނުގައި އަމަލު ކުރެވެމުން އައި ގޮތާއި މިކަމުގެ ހުރި ނުބައިކަން ހާމަކުރައްވާ މާތްﷲ ވަޙި ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالأُنثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدّاً وَهُوَ كَظِيمٌ (58) يَتَوَارَى مِنْ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ (59) (سورة النحل 58,59) މާނައީ: އެއިން މީހަކަށް އަންހެން ދަރިއެއް ލިބިއްޖެކަމުގެ ޚަބަރު ދެވިއްޖެނަމަ އެކަމާ ދެރަވެ ހިތާމަކުރާ ޙާލު އެމީހެއްގެ މޫނު އަނދިރިވެގެން ދެއެވެ. އަދި މި ލިބުނު ހަބަރަކީ ތިމާއަށް ހުރި ނުބައި ކަމެއްގެ ޚަބަރެއް ކަމުގައި ބަލާމީސްތަކުންނާ އެކަހެރިވެގަނެއެވެ. ދެންއެކުއްޖާ ނިކަމެތި ކޮށްފައި ބަހައްޓާފާނެއެވެ. ނޫންނަމަ ދިރިހުއްޓާ ވަޅުލައި މަރާލާފާނެއެވެ. ދަންނާށެވެ. އެބައިމީހުންގެ މި ނިންމުން ހާދަހާވާ ނުބައި ވެގެންވެއެވެ.

އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން އަންހެނުންނާއިމެދު އަމަލު ކުރެވެމުން އައިސްފައިވަނީ މި ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އަންހެންކުއްޖަކު ލިބިއްޖެނަމަ އެބައިމީހުން ދެކެނީ އެއީ ތިމާއަށް ލިބުނު ހުތުރު ކަމެއްކަމުގައެވެ. އެހެންވެ މީސްތަކުންގެ ކުރިމައްޗަށް ނުކުންނަންވެސް ލަދުން ދިރިހުއްޓާ އެކުއްޖާ ވަޅުލާ މަރާލަނީއެވެ. ނޫންނަމަ މަރާނުލައީ އެހެން ނަމަވެސް އިހާނަތްތެރި ކޮށްފައި ބަހައްޓައެވެ. ހަމަ އެފަދައިން ޖާހިލީ ޒަމާނުގައި މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ހުވަފަތް އަނބިމީހާ މުދާ ވާރުތަވާހެން ވާރުތަވެއެވެ. ފިރިމީހާގެ ގާތްތިމާގެ މީހުން، އަނބިމީހާގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަނެއެވެ.

މިކަން ޙަރާމް ކުރައްވަމުން މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهاً (سورة النساء 19) މާނައީ: އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަ ބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު މަރުވުމުން އޭނާގެ ހުވަފަތް އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ވާރުތަ މުދަލަށް ވެރިވާ ފަދައިން ވެރިވެގަތުމުން ވެރިވެގަތުން ތިޔަބައިމިހުންނަށް ހުއްދަވެގެން ނުވެއެވެ.

އިސްލާމްދީން ވަނީ މި ހުރިހާ އާދަކާދަތައް ނައްތާލާފައެވެ. އަންހެނުންނަށް ލިބެން ޖެހޭ ހުރިހާ ޙައްޤުތަކެއް ފުރިހަމައަށް ހޯދާދީފައެވެ. މީހަކު މަރުވިޔަސް އޭނާގެ ހުވަފަތްވެފައިވާ އަނބިމީހާ4 މަހާއި 10 ދުވަސް ވަންދެން ފިރިމީހާގެ ގޭގައި ޢިއްދަ ހަމަކުރުމަށް އަންގަވާފައިވެއެވެ. އޭގެ ފަހުގައި އެހެން މީހަކާއި ކައިވެނި ކުރަން ބޭނުން ވެއްޖެނަމަ އެކަން ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ފިރިމީހާގެ އާއިލާގެ މީހުންނަށް އޭނާގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ބާރެއް ފޯރުވޭކަށް ނޯންނާނެކަންވެސް ވަނީ އަންގަވާފައެވެ. ހަމައެފަދައިން އެބައިމީހުންގެ މެދުގައި ތަރިކަ މުދަލުގައިވެސް އަންހެނުންނަށް އެއްވެސް ޙައްޤެއް ނޯވެއެވެ. އެބައިމީހުން ދެކެމުން އައިސްފައިވަނީ ތަރިކަ މުދާ ލިބޭނީ ހަނގުރާމަކުރާ ވެރި ފަހުލަވާނުންނަށް އެކަނި ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް ތަރިކަ މުދަލުންވެސް ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްފަދައިން އަންހެނުންނަސް ޙިއްސާ ލިބިގެންވާކަން އިސްލާމްދީން އަންގަވާފައިވެއެވެ. މިކަން ބަޔާން ކުރައްވާ ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. يُوصِيكُمْ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنثَيَيْنِ (سورة النساء 11 ) މާނައީ: ތަރިކަ މުދަލުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރިންނަށް އަންހެންދަރިއަކަށް ލިބޭ އެއްޗެއްގެ ދެގުނަ ފިރިހެން ދަރިއަކަށް ދިނުމަށް ﷲ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަމުރު ކުރައްވައެވެ.

ތަރިކަ މުދަލުން އަންހެނުންނަށް ލިބޭ ވަރަށްވުރެ ދެގުނަ ފިރިހެނަކަށް ދީފައިވުމަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި އަންހެނުންނަށް ބޭއިންސާފުވެފައިވަނީ އެއްނޫނެވެ. މާތް ﷲ އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރިވެ ވޮޑިނުގަންނަވައެވެ. އަދި އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ބޭއިންސާފު ޙުކުމެއް ކުރައްވާފައި ނުވެއެވެ. إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ (سورة النساء 40) މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން ޒައްރެއްގެ މިންވަރުވެސް ﷲ އަނިޔާވެރިވެ ވޮޑިނުގަންނަވައެވެ. وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ (سورة الأنفال 51) މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އެކަލާނގެ އަޅުންނަށް އަނިޔާވެރިވެ ވޮޑި ނުގަންނަވައެވެ.

ތަރިކަ މުދާ ބެހުމުގައި އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނަކަށް ލިބޭ ވަރުގެ ދެގުނަ ފިރިހެނުންނަށް ދީފައިވަނީ ސަބަބެއް ނެތިއެއްނޫނެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާންގައި އެކަން ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ (سورة النساء 34)
މާނައީ: ފިރިހެނުން ނަކީ އަންހެނުން ބަލައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ ޙައްޤާއި ބާރު ލިބިގެންވާބައެކެވެ. އެދެބައިމީހުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބައެއްގެ މައްޗަށް ﷲ މާތް ކުރައްވާ އިތުރު ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި ފިރިހެނުން އެބައިމީހުންގެ މުދަލުން ހޭދަކުރާކަމަށްޓަކައެވެ.
އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ފިރިހެނުންނަށް ލިބިގެންވާ ބާރަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އަންހެނުން އަޅުވެތި ކުރުމުގެ ބާރެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ އަންހެނުން ރަގަޅުގޮތުގައި ބަލާ ތަރުބިއްޔަތުކޮށް އެބައިމީހުންނަށް ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް ފުއްދައިދީ ބެލެހެއްޓުމުގެ ބާރެވެ. އަދި އަނބިމީހާއަށް ކުރަން ޖެހޭ އެންމެހާ ޚަރަދުތަކެއްކޮށް ބެލެހެއްޓުމުގެ ބާރުވެސްމެއެވެ.

وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ މިފަދައިން ވަޙީކުރައްވާފައި އެވަނީ މިކަމަށް އިޝާރާތް ކުރައްވަމުންނެވެ. ދެމަފިރިންކުރެ، ފިރިމީހާއަށްވުރެ އަންހެންމީހާގެ ތަނަވަސްކަން ބޮޑު ނަމަވެސް ފިރިމީހާއަށާއި ދަރިންނަށް ޚަރަދުކުރުން އަންހެންމީހާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންނެއް ނުވެއެވެ. ގޭގައި ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު ކުރުމުގައި ހެޔޮހިތުން އަންހެންމީހާ ޙިއްސާވުމަކީ އެއީ ވަކި ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެޚަރަދުތައް ކުރުމީ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބުކަމެކެވެ.

އެހެންކަމުން އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ކޮންމެފަދަ ޙާލެއްގައިވިޔަސް ކޮންމެ އަންހެނަކުވެސް ވާންޖެހެނީ ކޮންމެވެސް ފިރިހެނެއްގެ ބަލަދުވެރިކަމުގައި ހުންނަ މީހަކަށެވެ. އެހެނީ ކޮންމެ އަންހެނަކީވެސް ކޮންވެސް ފިރިހެނެއްގެ އަންބެކެވެ. ނޫންނަމަ ދަރިއެކެވެ. ނޫންނަމަ ކޮއްކޮއެއް ނުވަތަ ދައްތައެކެވެ. ނޫންނަމަ މަންމައެކެވެ. މިއިން ކޮންމެ ޙާލެއްގައިވިޔަސް ފިރިމީހާ ނުވަތަ ބައްޕަ ނުވަތަ ބޭބެގެ ނުވަތަ ދަރިފުޅުގެ މައްޗަށް އޭނާގެ ބަލަދުވެރިކަމުގެ ދަށުގައިވާ އަންހެންމީހާއަށް ޚަރަދުކޮށް ބެލެހެއްޓުން ވާޖިބު ވެގެންވެއެވެ. ތަރިކަ މުދަލުން އަންހެނުންނަށް ވުރެ ދެގުނަ ފިރިހެނުންނަށް އިސްލާމް ދީނުގައި ދީފައިވަނީ މި ސަބަބުތަކަށް ޓަކައެވެ.

އާދޭހެވެ. އޭގެ ސަބަބަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އާމްދަނީ ހޯދުމުގައި އަންހެނުންގެ ޙިއްސާ ނުވާތީއެއްނޫނެވެ. ތަރިކަ މުދަލުގައި ދެޖިންސް ހަމަހަމަ ނުވަނީ އެޒަމާނުގައި އަންހެނުން އާމްދަނީ ހޯދަން އަންހެނުން މަސައްކަތް ނުކުރާތީއޭ ބުނެވޭނީ އެހެން ނަމަތާއެވެ. މިޒަމާނުގައި އާމްދަނި ހޯދަން އަންހެނުން މަސައްކަތް ކުރާ ފަދައިން އެދުވަސްވަރުގައިވެސް އަންހެނުންގެ ތެރޭގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރި މީހުންވެސް އުޅެއެވެ.

އާދޭހެވެ. އަންހެނުނަކީ އުފެދުމުގައިވެސް ފިޠުރީގޮތުންވެސް ފިރިހެނުންނާ ތަފާތު ގޮތްތަކެއް އެބައިމީހުންގެ ކިބައިގައި ލައްވާފައިވަ ބަޔަކަށް ވީތީވެ އިސްލާމްދީނުގައި މިކަންކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު ދީނީގޮތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ބައެއް ވާޖިބުތައް އަންހެނުންނަށް ލުއިކޮށްދީފައިވެއެވެ. އަދި ކީއްތޯއެވެ. އަންހެނުންނާ މެދު އޯގާތެރިކޮށް ހިތުމަށް ޚާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުމަށްވެސް ގޮވާލާފައިވެއެވެ. މާތްﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިއެވެ. وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ (سورة النساء 19) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުން ތިޔަބައިމީހުންގެ އަބީންނަށް އޯގާތެރިވެ ހެޔޮކޮށް ހިތާށެވެ". މި މާނަ އިތުރަށް ކަށަވަރު ކޮށްދެއްވަމުން މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ‏ ‏"إِنَّ أَكْمَلَ المؤمِنينَ إيمانًا أَحْسَنُهُم خُلقًا وَأَلطَفُهُم بأِهلِه ِ‏" (مسند أحمد) މާނައީ: މުއުމިނުންގެ ތެރެއިން އީމާންކަން އެންމެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ބަޔަކުކަން ކަށަވަރީ، އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ އަޚްލާޤު ރަގަޅު އަދި އެބައެއްގެ އަނބިންނަށް އެންމެ އޯގާތެރި ބައެކެވެ. އެހެން ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. عن أم المؤمنين عائشة -رضي الله تعالى عنها- قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ وَأَنَا خَيْرُكُمْ لِأَهْلِي" (الترمذي) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ އަނބީންނަށް ހެޔޮ މީހާއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އަނބީންނަށް އެންމެ ހެޔޮ މީހާ އެވެ".
އާދޭހެވެ. ފިޠުރީގޮތުން އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ދެމެދުގައި ތަފާތުތަކެއް ލައްވާފައިވީ ނަމަވެސް ހެޔޮ ޢަމަލު ކުރުމުގެ މައިދާނުގައި ދެ ޖިންސްގެ ދެމެދުގައި އެއްވެސް ތަފާތެއް ލައްވާފައި ނުވެއެވެ. فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ (سورة آل عمران 195) މާނައީ: ފަހެ އެބައިމީހުންގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ އެބައިމީހުންގެ ދުޢާ އިޖާބަ ކުރައްވައިފިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނަކު ވިޔަސް އަންހެނަކު ވިޔަސް އެމީހަކު ކުރާ ހެޔޮކަމެއް ތިމަން ﷲ އެއަށް ޘަވާބު ނުދެއްވައި ދޫކޮށެއް ނުލައްވާހުށިކަމެވެ. އަންހެނުންވިޔަސް ފިރިހެނުންވިޔަސް ތިޔަބައިމިހުން އެންމެންނީ ދީނުގައި އަޚުވަންތަ ބައެކެވެ.

ހަމަ އެފަދައިން ޢުޤޫބާތް ދިނުމުގައިވެސް ފިރހެނުންނެކޭ އެއްފަދައިން އަންހެނުންނަށް އުޤޫބާތް ދެވެއެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا (سورة المائدة 38) މާނައީ: "ވައްކަންކުރާ ފިރިހެނާއި ވައްކަންކުރާ އަންހެނާގެ އަތް ކަނޑާށެވެ." އަދިވެސް ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ (سورة النــور2) މާނައީ: ޒިނޭކުރާ އަންހެނާއާއި ޒިނޭކުރާ ފިރިހެނާގެ ގައިގައި ސަތޭކަ އެތިފަހަރުން ހައްދު ޖަހާށެވެ.

އިސްވެދިޔަ އާޔަތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެގެނީ ހުރިހާ ކަމަކުން ދެ ޖިންސު އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ހަމަހަމަވެގެންނުވާކަމެވެ. އިންސާނުން އުފެދުމުގައިވެސް މާތް ﷲ ވަނީ ދެޖިންސްގެ މެދުގައި ތަފާތު ކަމެއް ލައްވަވާފައެވެ. ބަލިވެ އިނުމާއި ވިހެއުމާއި މިކަންކަމީ އަންހެން ޖިންސުގައި ލައްވާފައިވަ ކަންތައްތަކެވެ. ހަމައެފަދައިން ދަރިން ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ބޮޑުބައެއް އަދާކުރަނީ އަންހެނުން ކަމުން އެކަނބަލުންގެ ހިތުގައި ޙާއްޞަ އޯގާތެރިކަމާއި ހަމްދަރުދީވުން ލައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ދަރިން ގެންގުޅެ ބޮޑުކުރުމުގައި ކުރިމަތިލާން ޖެހޭ ދަތިތަކާއި ވޭންތަކަކީވެސް ތިމާއަށް ލިބޭ އުފަލަކާއި ހިތްހަމަ ޖެހުމެއްކަމަށް ބަލައިގަތުމުގެ ޝުޢޫރުވެސް އަންހެނުންގެ ނަފްސުގައި މާތްﷲ ވަނީ ލައްވަވާފައެވެ.

އެހެންވެ އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ މައިގަނޑު ވަޒީފާއެއްކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވަނީވެސް ފިރިމީހާގެ ގޭގެތެރެ ކަންތައްތައް ރާވާ ހިންގާ އިންތިޒާމްކޮށް ބެލެހެއްޓުމެވެ. މިއަށް އިޝާރާތް ކުރައްވަމުން މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. "والمرأة راعية في بيت زوجها, ومسؤولة عن رعيتها" (متفق عليه) މާނައީ: "އަދި އަންހެނާއީ އޭނާގެ ފިރިމީހާގެ ގޭގެ ކަންތައްބަލަހައްޓާ މީހާއެވެ. އަދި އޭނާގެ މިމަސްއޫލިއްޔަތާމެދު އޭނާއާ ސުވާލު ކުރެވޭނެއެވެ". ވީމާ، ތިމާގެ އަޞްލު ވަޒީފާއާމެދު ފަރުވާ ކުޑަކޮށްލާ އެހެން ދިމާލަކަށް ހިނގައްޖެނަމަ އޮންނާނީ ތިމާ އަދާކުރަންޖެހޭ އަޞްލު މަސްއޫލިއްޔަތު ބޮއްސުން ލައިގެން ގޮސްފައެވެ. އަންހެނުން ވަޒީފާ އަދާކުރުމަކީ ނެތް ކަމެކޭ އަޅުގަނޑު ނުދަންނަވަމެވެ. ނަމަވެސް އެހެން ވަޒީފާއަކަށް ނުކުތުމުން ތިމާ އަދާ ކުރަންޖެހޭ އަޞްލު ވަޒީފާއަސް ފަރުވާކުޑަ ކޮށްލެވޭނަމަ އެއީ އެއާމެދު ސުވާލު ކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ.

ދެޖިންސްގެ ހަމަހަމަ ކަމަށް ގޮވާލާ 2005 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގައި އަންހެނަކު އިމާމްވެ ހުކުރު ނަމާދު ކުރި ވާހަކައަށް މިދަނޑިވަޅުގައި އިޝާރާތް ކޮށްލާހިތްވެއެވެ. މިކަމުގައި ދަންނަވާލަން ބޭނުންވަނީ ނަމާދަކީ އަޅުކަމެއްކަމާއި އަޅުކަން ކުރަންވީ ގޮތް ޝަރީޢަތުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާކަމެވެ. އެއީ އެއްވެސް މީހަކަށް ހިތު ހުރިހާ ގޮތަކަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކށް ޘަވާބު އިތުރުކުރާށޭ ކިޔާފައި މީހަކު މަޣްރިބު ނަމާދުގައި ހަތަރު ރަކްޢަތް ކޮށްފިނަމަ އެމީހެއްގެ ނަމާދު ޞައްޙަވާނެތޯއެވެ؟ ޢިބާދާތުގެ ކަންތައްތަކަކީ ނުވަތަ އަޅުކަމުގެ ކަންތައްތަކަކީ ތަވްޤީފީކަންތައްތަކެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ޝަރުޢުގައި އަކަން ކުރަން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާގޮތަށް މެނުވީ ކުރުން ހުއްދަވެގެންނުވާ ކަންތައްތަކެވެ.

ވީމާ އަންހެނެއްގެ ފަހަތުގައި ފިރިހެނުން މައުމޫމްވެ ހުރެ ނަމާދުކޮށްފިނަމަ އެ ފިރިހެނުންގެ ނަމާދު ޞައްޙައެއް ނުވާނެއެވެ.

ހުޅަނގުގެ ދުނިޔޭގައި ދެޖިންސުގެ ހަމަހަމަކަމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުމަކަށް އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުން ބަލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ހުޅަނގުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ގެއްލިފައިވީ ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކެއް ގެއްލިފައެއްނުވެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި މައްސަލަ ޖެހުމުން ކަންތައް ކުރާނެގޮތް

ޑރ މުޙައްމަދު ޢިޔާޟު ޢަބްދުއްލަޠީފް

ފިރިމީހާ އަނބިމީހާގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވެގެންވާ ޙައްގުތަކެއްވާފަދައިން އަނބިމީހާ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ޙައްގުތަކެއްވެސްވެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެ މުހިންމުކަމަކީ މާތް ﷲ އަށް އުރެދުމެއްނުވާ ކޮންމެ އަމުރަކަށް ފިރިމީހާއަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާ ކުރުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާ އަނބިފިރިކަމުގެ ގުޅުން ހިންގަން އެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެކަމަށް ފުރަގަސްދީގެން ނުވާނެއެވެ.

އަދި ފިރިމީހާގެ އިޒުނައަކާއި ނުލައި އެއްވެސްމީހަކު އޭނާގެ ގެއަށްނުވެއްދުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާގެ އިޒުނައަކާ ނުލައި ގެއިންބޭރަށް ނުނިކުތުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާއަށްޓަކައި ޒީނަތްތެރިވެ އެހެންމީހަކަށް އެޒީނަތް ނުދެއްކުން ހިމެނެއެވެ.

އިސްވެބަޔާން ކުރެވުނު ޙައްގުތައް އަދާކުރުމުގައި އަނބިމީހާ ފަސްޖެހިއްޖެނަމަ އޭނާއަަށް ހެޔޮގޮތުގައި މަޑުމައިތިރިކަމާއި އޯގާތެރިކަމާއި އެކު ނަޞޭޙަތްދޭންވާނެއެވެ. އަދި އޭނާ ކިޔަމަންތެރި ނުވެއްޖެނަމަ މާތް ﷲ ރުހިވޮޑިގެންނުވާ ކަންތައްތަކަކަށް އަރައިގަނެވެނީކަން ހަނދާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އަދި ނުކިޔަމަންތެރިކަންމަތީ ދެމި ހުރެއްޖެނަމަ ދެން ކަންތައްވެގެން ހިނގައިދާނެ ގޮތްތައް ކިޔައިދީ ހަނދާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އެކަންތަކުގެ ތެރޭގައި ފިރިމީހާ އޭނާ އަށް ކުރާ ޚަރަދު ހުއްޓަލަންޖެހިދާނެކަންވެސް ބުނެދޭންވާނެއެވެ. ނަޞޭޙަތްދީގެން ރަގަޅު ނުވެއްޖެނަމަ ތަންމަތިންވަކި ކުރާނީއެވެ. އެގޮތުންވެސް ރަގަޅު ނުވެއްޖެނަމަ އަނިޔާނުވާ ވަރަށް ޖެހުންވެސް ހުއްދަވެގެންވެއެވެ. މިގޮތުންވެސް ޙައްލަކަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން މީހަކާއި، އަނބިމީހާގެ ފަރާތުން މީހަކު އައިސް ދެފަރާތުގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހާ ޙައްލެއް ހޯދޭތޯ މަސައްކަތް ކުރާނީއެވެ. މިގޮތުންވެސް ކާމިޔާބު ނުވެއްޖެނަމަ ވަރިއާއިހަމަ އަށް ދާނީ އެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ އަގު

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު ޅޮހީ

ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަންހެން ކަނބަލުންނާ ބެހޭގޮތުން ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. الدُّنْيَا مَتَاعٌ ، وَخَيْرُ مَتَاعِ الدُّنْيَا الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ (رواه مسلم) މާނައީ: "ދުނިޔެއަކީ ފައިދާއެކެވެ. ދުނިޔޭގައިވާ ހެޔޮ ފައިދާއަކީ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ."

އަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. أَلاَ أُخْبِرُكَ بِخَيرِ مَا يَكْنُزُ المَرْءُ المَرْأةَ الصَّالِحَةَ الَّتِي إذَا نَظَرَ إلَيْهَا سَرَّتْهُ ، وَإذَا أمَرَهَا أطَاعَتْه ، وَإذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ – (رواه أبو داود والحاكم وقال: حديث صحيح الإسناد) މާނައީ: "ފިރިހެނަކު ކަންޒުކުރާނެ ހެވަކީ ކޮބައިކަން ތިމަންކަލޭގެފާނު އަންގައެއް ނުދެމުހެއްޔެވެ؟ އެއީ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ. އޭނާ އެއަންހެނާއަށް ބަލައިފިނަމަ ހިތްހަމަޖެހުން ލިބެއެވެ. ކަމަކަށް އަމުރުކޮށްފިނަމަ އެކަމަށް އިޖާބަ ދެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ފިރިމީހާ ނެތް ހާލަތުގައި އޭނާއަށްޓަކައި ރައްކާތެރިވެއެވެ."

އަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. حُبِّبَ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا النِّسَاءُ وَالطِّيبُ وَجُعِلَ قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصَّلَاةِ (رواه النسائي) މާނައީ: "ތިމަން ކަލޭގެފާނަށް މިދުނިޔެއިން އެންމެ ލޮބުވެތި އެއްޗަކީ އަންހެނުންނާއި ހުވަނދެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ލޮލުގެ ފިނިކަމަކީ ނަމާދެވެ."

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އުފެދުމުގައި އަންހެނުންނާ ފިރިހެނުންވެސް ވަނީ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ބަރޯސާވެގެން

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު ޅޮހީ

އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ މެދުގައި ރޫޙާނީގޮތުން އެފަދަ އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް ހުރިއިރު، ދީނުގެ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތަކާއި އަދި ވަކި ޖިންސަކަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކުގައި ދެބައިމީހުންގެ ދެމެދުގައި ފަރަޤުވަނީ ކީއްވެބާއޭ ސުވާލުއުފެދިދާނެއެވެ.

ތިރީގައިމިވާ ސުވާލުތަކަކީ މިފަދައިން މުސްލިމުންނާއި އަދި މުސްލިމުނޫން މީހުންވެސް ވަރަށް ގިނައިން ކުރާ ސުވާލުތަކެކެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުން ގޭގައި ތިބުމަށް ބާރުއަޅަނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
އިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނުން ބުރުގާ އަޅަންޖެހެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
ވާރުތަ މުދަލުން ފިރިހެނުންނަށްވުރެ މަދުން އަންހެނުންނަށް ލިބެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
އަންހެނުންނަށް ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްގޮތަށް ހެކިބަސް ނުދެވެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
އަންހެނުންނަށް ވެރިކަން ނުކުރެވެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟

އަދިވެސް މިފަދަ ވަރަށްގިނަ ސުވާލުތަކެއް ގިނަބަޔަކު އުފައްދަމުން ދެއެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މިފަދަ ޤަވާޢިދުތައް ދެނެގަނެވޭނީ ފުރަތަމަ ދީނުގައި މިކަންކަމުގެ އަސާސްތައް ދެނެގަނެގެންނެވެ. އެއީ މިދެޖިންސަކީ ދެޖިންސުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވެގެންވާ ދެޖިންސަށް ވާކަމަށްޓަކައެވެ. މިޒަމާނުގައި ޒަމާނީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ހޯދުންތަކުންވެސް އެގޭގޮތުގައި ޖިސްމާނީ ގޮތުންނާއި ނަފުސާނީ ގޮތުން އަދި ޚަލްޤުކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައިވެސް ދެޖިންސުގައި ތަފާތު އެބަހުއްޓެވެ. މިދެ ޖިންސަކީވެސް ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ އުފައްދަވާފައިވާ ބަޔަކަށް ވާއިރު އެދެބައިމީހުންގެ ތަފާތު ބޮޑަށް ދެނެވޮޑިގެންނަވާނީ އެ ހެއްދެވި ފަރާތް ފިޔަވައި ދެން ކޮންފަރާތެއްހެއްޔެވެ؟ ވީމާ ޠަބީޢީގޮތުން މިއިން ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް، އަންހެނުންނަށްވެސް އަދި ފިރިހެނުންނަށްވެސް މުޖުތަމަޢުގެ އިޖުތިމާޢީ ހަމަހަމަކަން ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ތަފާތު ކަންތައްތަކެއް ނުވަތަ ދައުރެއް ވާނީ ދެއްވާފައެވެ.

އެއްވެސް ޖިންސަކީ ވަކި ޖިންސަކަށްވުރެ މަތިވެރި ނުވަތަ ދަށުދަރަޖައިގެ ޖިންސެއް ނުމެނޫންމެއެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ މިސާލަކީ އެކަތިގަނޑެއްގެ މިސާލެވެ. އެތަނުން އެއްބައި ނެތްނަމަ އެއެއްޗެއް ފުރިހަމައެއްނުވާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢަށް ބަލަމާތޯއެވެ؟ މުޖުތަމަޢުގައި އުޅޭ ތަފާތު މީހުންތަށް ކޮންމެދުވަހަކުވެސް ފެންނާނެއެވެ. ޑޮކްޓަރުންނާއި، މުދައްރިސުންނާއި ދަނޑުވެރިންނެވެ. މިއިން ކޮންމެމީހަކީވެސް މުޖުތަމަޢަށް ވަރަށް ފައިދާހުރި ފަރާތެކެވެ. މުޖުތަމަޢު ފުރިހަމަ މުޖުތަމަޢަކަށް ވަނީ މިހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް އެކުވުމުންނެވެ. ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކީވެސް ތަފާތު، ތަފާތުކަންތައްތަކެއް ކުރާ ތަފާތު މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް މުޖުތަމަޢަށް މިއެންމެންވެސް މުހިންމުވާނީ އެއްވަރަކަށެވެ. ކޮންމެ ފަރާތެއްވެސް އެފަރާތަކުން ކުރާކަމަކަށް ވަރަށް މޮޅުވާނެއެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް އަނެއްފަރާތަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭނެއެވެ.

ހަމަ އެބީދައިން އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަކީވެސް ތަފާތު ޖިންސެއް ކަމުގައިވިޔަސް އެދެ ޖިންސުވެސް އެދެފަރާތަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކުގައި ނުވަތަ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ހަމަ ބަޔާންކުރެވުނު މިސާލުގައިހެން ތަފާތުވާނެއެވެ. އަދި އެފަރާތަށް ރަގަޅަށް ކުރެވޭނީ އެފަރާތަށް ޚާއްޞަ ކަންކަމުގައެވެ. އަދި މިދެޖިންސަކީވެސް އެއްކަމެއް ކުރުމުގައި އެއްވަރު ބައެއްކަމުގައި ވުމަކީ ވުމަށްވުރެ ނުވުން ގާތް ކަމެކެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދީނުގައި ކުރަން އަންގަވާފައިވާ ކަންތައްތަކާއި ކުރެވޭ ކުށްތަކަށް ދެވޭ އަދަބުތަކުގައި، އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ދެމެދުގައި ހުރި ހަމަހަމަކަން

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު ޅޮހީ

ރޫޙާނީގޮތުންބަލާއިރު އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އެއްވެސްކަހަލަ ތަފާތެއް ނުކުރެއެވެ. ދެޖިންސުގައިވެސް ފުރާނަ ވަނީ އަޅުއްވާފައެވެ. ދެޖިންސުގެ އިންސާނުންނަކީވެސް ހަމަ އެއްމަޤުޞަދެއްގައި ހައްދަވާފައިވާ މަޚުލޫޤުންނެވެ. ދީނުގައި ކުރަންއަންގަވާފައިވާ ވާޖިބުތަކަކީ ދެފަރާތުންވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެވެ. އަދި ދެޖިންސުގެ ޢަމަލުތައްވެސް ބައްލަވާ ވޮޑިގެން ހިސާބުބައްލަވާނީ ހަމަ ﷲ ޢައްޒަވަޖައްލައެވެ. އަދި ޘަވާބުދެއްވުމާއި ޢަޛާބުދެއްވުމުގައިވެސް ވަކި ޖިންސެއްގެ ތަފާތެއްނެތެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ހެޔޮޢަމަލުތަކާއި އަދި އަޅުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ސުވަރުގެއަށް ވަންނަމީހުންގެ ނަންގަނެވޭ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ބާޔާންކުރައްވަނީ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންގެ ވާހަކަ އެއްކޮށެވެ. "وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا" النساء: ١٢٤ މާނައީ: "އެމީހަކު އީމާންވެގެން ޞާލިޙް ޢަމަލުކޮށްފި ކޮންމެ މީހަކު އެއީ ފިރިހެނަކުނަމަވެސް ނުވަތަ އަންހެނަކު ނަމަވެސް ފަހެ އެމީހުން ސުވަރުގެ ވަންނަހުއްޓެވެ. އަދި ނަޤީރެއްގެ މިންވަރު (ކިތަންމެ ކުޑަ މިންވަރު) އަނިޔާވެސް އެމީހުންނަށް ނުވެވޭނެއެވެ." އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ." مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ" النحل: ٩٧ މާނައީ: "ފިރިހެނަކު ނަމަވެސް އަދި އަންހެނަކު ނަމަވެސް އެމީހަކު އީމާންވެގެންވާ ޙާލު، ޞާލިޙު ޢަމަލުކޮށްފިމީހާ (ދަންނައެވެ!) ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންއިލާހު އެމީހަކަށް ރަނގަޅުވެގެންވާ ޙަޔާތެއް ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހުން ދުނިޔޭގައި ކުރި ޢަމަލުތަކަށްވުރެ މާ ރަނގަޅު ދަރުމައާ ޘަވާބު އެމީހުންނަށް ތިމަންއިލާހު ދެއްވާހުށީމެވެ." އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ" التوبة: ٧١ މާނައީ: "އަދި މުއުމިނު ފިރިހެނުންނާއި މުއުމިނު އަންހެނުންނީ އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔެއްގެ އެހީތެރިން ކަމުގައިވާ މީހުންނެވެ. އެމީހުން ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރެތެވެ. އަދި އެމީހުން ނަމާދު ޤާއިމްކުރެއެވެ. އަދި އެމީހުން ޒަކާތްދެއެވެ. އަދި އެމީހުން ﷲ އަށާއި އެއިލާހުގެ ރަސުލާއަށް ކިޔަމަންތެރިވެއެވެ. އެމީހުންނަށް ނިކަންހުރެ ﷲ ރަޙްމަތްލައްވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ﷲއީ ގަދަފަދަވަންތަ ޙިކްމަތްވަންތަ ކަލާނގެއެވެ." އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا" الأحزاب: ٣٥ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން މުސްލިމު ފިރިހެނުންނާއި މުސްލިމު އަންހެނުން، މުއުމިނު ފިރިހެނުންނާއި މުއުމިނު އަންހެނުން އަދި ކިޔަމަންތެރި ފިރިހެނުންނާއި ކިޔަމަންތެރި އަންހެނުން، އަދި ތެދުވެރި ފިރިހެނުންނާއި ތެދުވެރި އަންހެނުން، އަދި ކެތްތެރި ފިރިހެނުންނާއި ކެތްތެރި އަންހެނުން، އަދި ބިރުވެތިވެ ތަވާޟުޢުވެރިވާ ފިރިހެނުންނާއި ބިރުވެތިވެ ތަވާޟުޢުވެރިވާ އަންހެނުން، އަދި ޞަދަޤާތްދީ ޒަކާތްދޭ ފިރިހެނުންނާއި ޞަދަޤާތްދީ ޒަކާތްދޭ އަންހެނުން، އަދި ރޯދަހިފާ ފިރިހެނުންނާއި ރޯދަހިފާ އަންހެނުން، އަދި ތިމާމެންގެ ލަދުވެތި ގުނަވަންތަކަށް ރައްކާތެރިވާ ފިރިހެނުންނާއި ރައްކާތެރިވާ އަންހެނުން، އަދި ގިނަ ގިނައިން ﷲ ހަނދާންކޮށް ޛިކްރުކުރާ ފިރިހެނުންނާއި އަދި ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދާންކޮށް ޛިކްރުކުރާ އަންހެނުން، މި މީސްމީހުން ދަންނައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އެމީހުންގެ ފާފަފުއްސެވުމާއި އަދި ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ތައްޔާރުކޮށްދެއްވިއެވެ."

ޤިޔާމަތްދުވަހުން އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށް އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކަށް ހިސާބުބެއްލެވޭނެ ކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހަކު ޒައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ހެޔޮކަމެއް ކުރިނަމަވެސް އެކަންދެކޭނެއެވެ. އަދި ޒައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ނުބައިކަމެއް ކޮށްފިމީހާ އެކަންވެސް ދެކޭނެއެވެ. އަންހެނެއް ކަމުގައިވުން ނުވަތަ ފިރިހެނެއްކަމުގައި ވުން އިސްލާމްދީނުގައި ތަފާތެއްނުކުރެއެވެ. ކޮންމެމީހަކުވެސް ﷲ ޢައްޒަވަޖައްލައަށް ކިޔަމަންތެރިވީ މިންވަރަކުން އެމީހަކަށް ހެޔޮޖަޒާ ދެއްވާނެއެވެ.
މާތް ﷲ ޢައްޒަވަޖައްލަ ޒަލްޒަލާ ސޫރަތުގެ ފަހު ދެއާޔަތުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ" الزلزلة: ٧ - ٨ މާނައީ: "ފަހެ ހެޔޮކަމުގެ ތެރެއިން ޛައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ކުޑަ ޢަމަލެއްކޮށްފައިވާ މީހަކުވެސް އެ ހެޔޮކަންދެކޭނެއެވެ. އަދި ނުބައިކަމުގެ ތެރެއިން ޛައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ކުޑަ ޢަމަލެއްކޮށްފައިވާ މީހަކުވެސް އެކަން ދެކޭނެއެވެ."

އާދެ އެއީ ކޮންމެ ޖިންސެއްގެ މީހެއްކަމުގައި ވިޔަސްމެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އޭ އުޚުތުންނޭވެ! ތިޔަކަނބަލުންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތް ދުނިޔަވީ މުދަލަކަށް ވިއްކާ ނުލާށެވެ!

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރު ބިން އިބްރާހިމް

މިހާރަކަށް އައިސް އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކޮށް އެކަނބަލުންނަށް މިނިވަންކަން ދިނުމަކީ ހުރިހާ މުޖުތަމަޢުތަކެއްގައިވެސް ވަރަށް އަހަންމިއްޔަތުކަންދޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އަންހެނުންގެ ފައިދާ ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން އިތުރުވަމުންދާކަމީ ހިތާމަކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އަދި މީގައި އެންމެ ހިތާމަކުރަންޖެހޭކަމަކީ އަންހެނުންގެ ޝަރަފާއި ޢިއްޒަތް ގެއްލިދާފަދަ ދަށުފެންވަރުގެ ކަންތަކަކީ އެކަނބަލުންގެ ޙައްޤުތައްކަމުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރާ ޖަމާޢަތްތަކުން ދެކޭކަމެވެ.

އަހުރެމެންގެ މިދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައިވެސް އަންހެނުންނަށް ތަފާތު އަނިޔާތައްދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. މިގޮތުން ކުރެވޭ އަނީޔާ ތަކުގެ ތެރޭގައި އަންހެނުންގެ ހަށިވިއްކުން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިތަނުގައި އަޅުގަނޑު ހަށިވިއްކުން މި މާނަ ކުރަނީ ތިޔަބޭފުޅުން ތިޔަހީކުރައްވާ ވަރަށްވުރެ މާ ފުޅާ މާނައެއްގައެވެ. ހަށިވިއްކުމޭ ބުނުމުން ހުރިހާ މީހުންގެ ސިކުނޑިތައްވެސް ގޮސް ހުއްޓެނީ އެއް ދިމާލަކަށެވެ. މަސާޖު ކުރާތަންތަން ނުވަތަ ހަށީގެ ވިޔަފާރިއަށެވެ. މިކަންކަމަކީ ހުރިހާ މީހުންވެސް ނަފުރަތު ކުރާކަންތަކެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގައި މަސާޖުކުރާ ތަންތަނުގައި މިފަދަ ކަންތައް ހިނގަމުންދާތީ އެކަމާ މުޅި ދިވެހި ރާއްޖެވަނީ އިދިކޮޅު ހަދާ ކަންބޮޑުވެފައެވެ.

ނަމަވެސް ހިތާމަ ކުރަންޖެހެނީ އެކަމާ ދެކޮޅުހެދި ބައެއް މީހުންވެސް އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑު ވިޔަފާރީގައި ބޭނުން ކުރަމުންދާކަމެވެ. އަޅުގަނޑު މިދަންނަވަނީ ވިޔަފާރިވެރިންގެ މުދާ އިޝްތިހާރުކުރުމުގައި އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑު ބޭނުން ކޮށްގެން އެމީހުންގެ މުދާ ވިއްކުމަކީ ހަށިވިއްކުން ކަމުގައި ނުވާނެ ބާވައެވެ؟ މިކަމަކީ މިއަދު މުޅި ދުނިޔޭގައި ފެތުރިފައިވާ ވަބާއެކެވެ. އަހަރުމެންގެ މައިންނާއި އަނބިން އަދި ދައްތައިންކަމުގައިވާ އަންހެނުންނާ ދެކޮޅަށް އިޢުލާނު ކުރެވިފައިވާ އަނިޔާވެރި ހަނގުރާމައެކެވެ. މިހަނގުރާމައިގައި އަނިޔާ ލިބެމުންދާ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްލިމު އުޚުތުންގެ ތަޞްވީރުތައް ބަލާލި ކޮންމެ ދިމާލަކުން ފެންނާނެއެވެ. މާލޭގެ ކޮންމެ ހަތަރު އަނގޮޅިއެއްގައި މިނިކަމެތި އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑު ދުނިޔަވީ ފައިދާއަށްޓަކައި ވިކިފައިވާތަން ފެންނާނެއެވެ. އެންމެ ހިތާމަ ކުރަން ޖެހޭކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓީވީތަކުން މިކަމުގައި ވަރަށް ކުރިޔަށް ގޮސްފައިވާ ކަމެވެ. މިގޮތުން އިޝްތިހާރުގައި ބޭނުންކުރެވެނީ ވަކި ވައްތަރެއްގެ މުދަލެއް ނޫނެވެ. ސިމެންތި، ޔަންމާ އިންޖީނު، ވަޑާންކުރުމަށް ބޭނުންވާ ކަރަންޓު ސާމާނު، ލަކުޑި ، ފެން ޕަމްޕު ، މޮހޮރު މަރުތެއޮ، މިހެން ގޮސް ޢިމާރާތް ކުރުމުގެ ސާމާނަށް ދާންދެން ވިއްކަމުން ދަނީ އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑު އެވިޔަފާރީގައި ބޭނުން ކޮށްގެންނެވެ.

އެންމެހާ މުސްލިމު އުޚްތުންނޭވެ! ތިޔަކަނބަލުންނަކީ އެހާ ދަށްފެންވަރުގެ ބައެއްނޫނެވެ. އިސްލާމް ދީނުގައި ތިޔަކަނބަލުންނަށް ދީފައިވާ ޢިއްޒަތަކީ ވަރަށް މަތިވެރި ޢިއްޒަތެކެވެ. ހުރިހާ ޙާލެއްގައިވެސް އަންހެނުން ވަނީ ޙިމާޔަތް ކުރެވިފައެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ޙާލުގައިވެސް އަންހެނުން މެރުން ސަލާމާއިޞަލަވާތްލެއްވި ކީރިތި ރަސޫލާވަނީ ނަހީކުރައްވާފައެވެ. ލިބިދާނެ އަނިޔާއަކުން ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓައި އަންހެނުން އެކަނި ދަތުރުކުރުންވަނީ ނަހީ ކުރެވިފައެވެ. އަދި ކިއެއްތަ ކައިވެނީގެ ޢަޤުދަކާއި ނުލާ ހިލޭ އަންހެނެއްގައި ބީހުންވެސް ވަނީ ނަހީކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ އަނބީންނަށް އެންމެ ހެޔޮ މީހާކަމުގައިވަނީ އަންގަވާފައެވެ. އަންހެނާ އަބަދުމެ ހުންނަނީ މީހެއްގެ ޙިމާޔަތުގެ ދަށުގައެވެ. ހިލޭ ފިރިހެނުންގެ އަނިޔާވެރި ވަކިތަކުން ކޫރުމެއްވެސް އެޅުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ފިރިހެނުންނާއި އެކަހެރި ނުވުމަށާއި، އަންހެނުން އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތްތެރިކަން ފާޅުނުކުރުމަށާއި، މީރުވަސްދުވާ އަތަރާއި ސެންޓް ޖަހައިގެން ހިލޭ ފިރިހެނުންގެގާތަށް ނުނިކުތުމަށް ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ. އަދި ތުއި އަޑުން ހިލޭ ފިރހެނުންނާ ވާހަކަދެއްކުންވަނީ މަނާކުރެވިފައެވެ. ޒީނަތްތެރިކަން ފާޅުކުރުމުގެ ގޮތުން އަންހެނުންގެ ފައިގައި އޮންނަ ތަކަހޮޅީގެ އަޑު އިވޭވަރަށް ބިމުގައި ބާރަށް ފައިން ޖެހުން ވަނީ ނަހީކުރައްވާފައެވެ. މިހެންގޮސް ލިޔާނަމަ ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަލިޔެވިދާނެއެވެ. މިހުރިހާކަމެއްވެސް އަންގަވާފައިވަނީ އަންހެނާގެ ޙިމާޔަތަށް ޓަކައެވެ. ފިރިހެނުންގެ ފަރާތުން ލިބިދާނެ އަނިޔާއަކުން ސަލާމަތް ކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ.

ވިޔަފާރީގައި އަންހެނުންގެ ހަށި ބޭނުންކުރުމަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މުޅިގައުމު ސަމާލުކަމަށް ގެންނަން ޖެހޭކަމެކެވެ. އަދި ޙައްލުކުރަން ޖެހޭ މުހިންމު މައްސަލައެކެވެ.

ވިޔަފާރިވެރީންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ މުސްލިމު އުޚްތުންނާމެދު މާތް ﷲއަށް ތަޤުވާވެރިވާށެވެ! އެކަނބަލުންގެ ޢިއްޒަތް ދުނިޔަވީ ފައިދާއަކަށް ނަގައި ނުލާށެވެ! މިހަނގުރާމައިގައި އަނިޔާލިބިފައިވާ އަހުރެމެންގެ އުޚުތުންނޭވެ! ތިޔަކަނބަލުންގެ ޢިތްޒަތާއި ކަރާމާތް ދުނިޔަވީ މުދަލަކަށް ވިއްކާ ނުލާށެވެ! ތިޔަކަނބަލުންނަކީ ދުނިޔަވީ މުދަލަކަށް ގަނެވޭ ވަރަށްވުރެ މާ އަގުބޮޑު ބައެކެވެ.

މާތް ﷲ އަޅަމެންގެ މުސްލިމު އުޚްތުން މިއަނިޔާވެރިކަމުން ސަލާމަތް ކުރައްވާށި! އާމީން.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އިސްލާމީ ހަޟާރާތުގެ ކުރިން އޮތް އެހެން ހަޟާރަތްތަކުގައި އަންހެނުންނާ މެދު މުޢާމާލާތު ކުރެވިފައިވަނީ ވަރަށް އިހާނެތިކޮށް

އަލްއަޚް އަޙްމަދު އާސިމް

ޤަދީމީ ޒަމާނުގައި އަންހެނުނަށް ކިރިޔާ ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ޙައްޤުތަކެއް ލިބިދިން ހަމަ އެކަނި ޙަޟާރަތަކީ ޤަދީމީ މިޞްރުގެ ޙަޟާރަތެވެ. އެމީހުންގެ ތެރޭގައި އަންހެނާއަށް މުދާ މިލްކުކުރެވުނެވެ. ފިރިމީހާ ގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޢާއިލާގެ ޛިއްމާ ވެސް އުފުއްލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ ޙަޟާރަތުގައި ވެސް، އަންހެނާއާ މެދު ދެކެވިފައި ވަނީ އެކަނބަލުންނަކީ، ޖިސްމާނީ ލައްޒަތެއް ޙާޞިލްކުރުމުގެ ވަޞީލާތެއްކަމުގައެވެ.

ޗައިނާގެ ޙަޟާރާތުގައި އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އަގެއް ހުރި ބައެއް ނޫނެވެ. އަނބިމީހާއަކީ ފިރިމީހާގެ ގެއަށް ލައިގެންފައިވާ ސުންޕާއެއް ކަމުގައި ދެކެމެވެ. ފިރިމީހާ ބޭނުންވެއްޖެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި ގެއިން ބޭރުކޮށްލަނީއެވެ. އަދި ފިރިމީހާ މަރުވެއްޖެނަމަ، ހުވަފަތް އަނބިމީހާ އުޅެން ޖެހެނީ ފިރިމީހާގެ ގޭގައި ޤައިދުވެ، އެގޭގެ ނޯކަރެއްކަމުގައެވެ.

ގްރީކް ހަޟާރަތުގައިވެސް އަންހެނުންނަކީ އަގެއްހުރި ބައެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އަނބިމީހާ އިންނާނީ ފިރިމީހާގެ ގޭގެ ނޯކަރެއްގެ ގޮތުގައި ބަންދުވެފައެވެ. އަދި އަންހެނުންނަކީ ތަސައްރަފު ފުދޭ ބައެއް ކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއްވެސް ހައްގެއް އެމީހުންނަކަށް ލިބިފައެއް ނެތެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ ޝައިތާނާގެ ހަޑިމުޑުދާރު ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިންވާ މުޑުދާރު އެއްޗެއް ކަމުގައި ދެކެއެވެ. އަދި ބޮޑެތި މުސީބާތްތައް ކުރިމަތިވާހިނދު އިލާހުންނަށް ކުރެވޭ ޤުރުބާނެއް ކަމުގައި އަންހެނުން ފިދާކުރެއެވެ.

ޤަދީމީ އިންޑިއާގައި އަންހެނުންނަކީ ނަޖިހެއްކަމުގައި ބެލެވުނެވެ. ފިރިމީހާ މަރުވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ގަބުރާއެކު އަނބިމީހާވެސް އަންދާލަ އެވެ. ފިރިމީހާއަކީ އަނބިމީހާގެ ސާހިބުމީހާއެވެ. ހިތްހަމަ ނުޖެހިއްޖެނަމަ ތަޅާ އަނިޔާކޮށް އެއްޗެހި ކިޔާހަދައެވެ.

ރޫމީންގެ ނަޒަރުގައި އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުން މަގުފުރެއްދުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ހަތިޔާރެކެވެ. އަންހެނުންނަކީ ގަނެވިއްކޭ މުދަލެވެ. ފިރިމީހާއަކީ އަނބިމީހާގެ ވެރިމީހާއެވެ. އަދި ފިރިމީހާ ބޭނުން އަދަދަކަށް މީހުންނާ އިނުމުގެ އިހްތިޔާރުލިބިގެންވެއެވެ.

ފާރިސީންގެ ހަޟާރާތުގައި އަންހެނުންނަކީ ދަށްބައެކެވެ. އެއީ މުޖުތަމަޢުގައި ފަސާދަފެތުރުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ. އެކަނބަލުންނަށް ތަފާތު އެތައް އަނިޔާތަކަކާއި ބޭއިންސާފެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. ފިރިމީހާއަށް އަނބިމީހާ ޤަތުލުކުރުމަށްވެސް ޙުކުމް ކުރެވެއެވެ. ބޭނުންއަދަދަކަށް ކައިވެނި ކުރުމުގެ އިހްތިޔާރު ފިރިމީހާއަށް ލިބިދެއެވެ.

ޔަހޫދީން ގާތުގައި އާދަމްގެފާނު މަގުފުރައްދައި ސުވަރުގެއިން ނެރެވުމުގެ ޒިއްމާއެޅެނީ ޙައްވާގެފަނުގެ އިސްތަށިފުޅުގައެވެ. އަދި މިފާފަ އޮންނަނީ އަންހެން ޖިންސަށް ނިސްބަތްކުރެވިއެވެ. އަންހެނުންނަކީ ޙައިޟުގެ ދުވަސްވަރު ނަޖިހެކެވެ. އަދި އެކަބަލުން ބީހިއްޖެ ކޮންމެ އެއްޗެއް އެދުވަސްވަރުގައިނަމަ ނަޖިސްވެއެވެ. އަދި އަންހެނުން ވިއްކާ އެކަނބަލުން ވާރުތަމުދަލުން ވަކިކުރުމުގެ ޙައްޤު ފިރިހެނުންނަށް ލިބިދެއެވެ.

ނަޞާރާއިންގެ ގާތުގައި އަންހެނުންނަކީ ޝައިޠާނާގެ ވަޞީލަތެކެވެ. ބުއްދިއެއްވާ ބައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނަޖިހެކެވެ. މިކަންތައްތަކުގެ ނަތީޖާއަކީ އެކަނބަލުންނާ ކައިވެނި ކުރުމުގައި ހަބަރުދާރުވުމެވެ.

ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި އަރަބީންގެ ގާތުގައި އެމީހުންނަކީ ފިރިހެނުންގެ މިލިކިއްޔާތުގައި ހިމެނޭ މުދަލެކެވެ. ބައްޕަ ދޫކުރި ހުރިހާ އަންހެނުންނެއް ދޮށީ ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް ވާރުތަވެއެވެ. ޙައިޟުދުވަސްވަރު އެކަނބަލުން ހުރިހާއެއްޗަކާ ދުރުހެލިކުރުވައެވެ. އެއީ އެދުވަސްވަރު ނަޖިހެކެވެ. ފިރިމީހާ މަރުވެއްޖެނަމަ ގޭތެރޭގައި އެކަހެރި ތަނެއްގައި އެއްއަހަރު ދުވަހު ހިތާމަފާޅު ކުރަންޖެހެއެވެ. އެދުވަސްވަރު ޒީނަތްތެރިވުމެއް ނުވެއެވެ. ލާންޖެހެނީ ބާ ފޭރާމެވެ. އަންހެނުންނަށް އެދުވަސްވަރު ލިއްބައިދިން އެންމެ ބޮޑު އިހާނާތަކީ ކަސްބީ މަސައްކަތާއި މުޠުޢާ ކައިވެންޏާއި، މިފަދަ ފާޙިޝްބޭނުންތަކުގައި އެކަނބަލުންގެ ބޭނުން ހިފުމެވެ.

އިސްލާމްދީން އައުމުގެކުރިން އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އަގެއްހުރިބައެއް ނޫނެވެ. މިކަމަށް އިޝާރާތްކޮށް އުމަރުގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ” ﷲ ގަންދީ ބުނަމެވެ. ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އެއްޗެއްކަމުގައި އަހަރެމެން ނުދެކެމެވެ.” މިފަދައިން ކަންތައްވިކަމުގައިވިޔަސް އިސްލާމްދީން އައުމަށްފަހު އަންހެނުންގެ މަޤާމު މަތިވެރިވިއެވެ. އަޅާލިއެވެ. މިގޮތުގެމަތިން ތަފާތުއިނާޔަތްތަކެއް އަންހެނުންނަށް ދިނެވެ. އެކަންތައްތަކަކީ:
1. ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި އޮތް ތަފާތު ކައިވެނިތައް ބާޠިލްކުރުން
2. އެބައިމީހުންގެ ޙައްޤުމަޤާމް އެބައިމީހުންނަށް ދިނުން
3. މުދަލުންވާރުތަވުމުގެ ޙައްޤު ލިބުން
4. ދިރިތިއްބައި ވަޅުލުމުގެ ޢާދަ ނައްތައިލުން
5. ޢިލްމު އުނގެނުމުގެ ޙައްޤު ހޯދައިދިނުން
6. އާމްދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތްކުރުމާއި، ޚަރަދުބަލަހައްޓާނޭ މީހަކު ނެތްޙާލަތެއްގއި އަމިއްލަ ނަފްސާއި ދަރިންގެ ޚަރަދުބެލެހެއްޓުމުގެ ހުއްދަދިނުން
7. ކައިވެނި ސައްޙަވުމުގައި ، އަންހެނާގެރުހުން އެއީ ޝަރުޠެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުން
8. އަންހެން އަދި ފިރިހެން އެއްޖިންސް އަނެއްޖިންސުގެ މައްޗަށް މޮޅުނުކުރުން. މިއެވެ.

ބަޔާންވެދިޔަ ކަންތައްތަކުން އިސްލާމްދީނަކީ އަންހެނުންނަށް އިސްކަންދޭ ދީނެއްކަން ހާމަވެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ކޮންމެ މުސްލިމް އުޙްތެއްގެ ޙައްޤެއް

އަލްއުޚްތު ބިންތު ޢަލީ

މުޖްތަމައެއްގައި އަންހެނުންނަކީ އެމުޖްތަމައެއްގެ ޝަރަފާއި ޢިއްޒަތެވެ. މަޖްދާއި ކަރާމާތެވެ. އެކަނބަލުންގެ ކާމިޔާބީއަކީ މުޅި މުޖްތަމައުގެ ކާމިޔާބީއެވެ. އެކަނބަލުންގެ ކުރިއެރުމަކީ މުޖްތަމަޢުގެ ކުރިއެރުމެވެ. އެކަނބަލުންގެ ބުރުސޫރައާއި ހަށިގަނޑުގެ ބައްޓަން އިޝްތިހާރުކޮށް ފިރިހެނުންގެ ތެރޭގައި ނީލަން ކިޔުމަކީ ފަހަރެއްގައިވެސް ކުރިއެރުން ކަމުގައި ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. އެއީ އެކަނބަލުންގެ ކަރާމާތް ވެއްޔާއި މޮޑެލުމެވެ. ޢިއްޒަތާއި ކުޅުމެވެ.

މުސްލިމް އަންހެނުން މުޅި ހަށިގަނޑު ނިވާކޮށް އަބުރުވެރިކަމާއި ޢިއްފަތްތެރިކަމާއެކުގައި ތިބުމަށް ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަމުރުކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި މިއަދު ﷲގެ ރަހުމަތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމުގައި ވަރަށް ގިނަ އުޙުތުން އިސްލާމީ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް ފޭރާން އަޅުއްވަމުން ގެންދަވާކަން އުފަލާއެކު ފާހަގަކުރަމެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ މިފަދަ އުޚްތުން މުޖްތަމައުން ބާކީ ކުރެވިފައިވުމެވެ. ކީއްވެގެން ކަމަށްތޯއެވެ؟ އިސްލާމީ ޖިލްބާބުން ޙިޖާބުވެފައި ވީކަމަށްޓަކައެވެ.

މިއަދުގެ މުޖްތަމަޢުގައި މިފަދަ އުޙްތަކަށް ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. އިސްލާމީ ގިއުގަނޑުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. ހައިރާންވާންޖެހޭ ތަންކޮޅަކީ ނިވާކަންކުޑަ ހެދުން ލާ މީހުންނަށް މިފަދަ ފުރުޞަތުތައްހުޅުވާލެވިފައިވުމެވެ. މީހަކު ލާ ހެދުމެއްގެ ސަބަބުން އެމީހާ ޙައްޤުތަކަކުން މަޙްރޫމްކުރުމަކީ ކިހާ ބޮޑު ބޭ އިންސާފެއްތޯއެވެ؟

ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުގައްޔާއި މުއައްސަސާތަކުގައި އަދި އެއްވެސް އޮފީހެއްގައި މިކަމަށް ހުރަސްއެޅިފައި އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ. ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީންނާއި ދީނީ މުއައްސަސާތަކުން މިކަމާއިމެދު ވިސްނާ ވަޑައިގަތުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.

މުސްލިމުންނަށް އެބައިމީހުންގެ ދީނަށް އުޅުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ދެއްވުމަކީ އެބޭފުޅުންގެ އިސްތަށިފުޅުގައި އެޅިފައިވާ ޒިންމާއެކެވެ.

ދީނުގެ މިފަދަ ބޮޑެތި ޙުކުމްތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ މަގު ބަންދުކޮށްފައި އޮތުމަކީ ބަންދުކުރާ ބަޔަކަށް ނުވަތަ އެދޮރު ބަންދުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ ބަޔަކަށް ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ދެދުނިޔޭގައި ލަޢުނަތްލައްވާނެ ކަމެކެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ މާތް ﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހެޔޮ ވިސްނުން ދެއްވައި އެކަލާނގެ މަގަށް ތަބަޢަވުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވުމެވެ. އާމީން.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ މަގާމު

ޑރ މުޙައްމަދު ޢިޔާޟު ޢަބްދުއްލަޠީފް

އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން އަންހެނުންނާ މެދުގައި ކަންތައް ކުރެވެމުން ދިޔައީ ވަރަށްވެސް އަނިޔާވެރި ގޮތަކަށެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ބާރުތަކެއް އޮތީ ފިރިހެނުންގެ އަތްމަތީގައެވެ. އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އާރެއް ބާރެއް އިޙްތިރާމެއް ލިބިގެންވާ ބަޔެއް ނޫނެވެ. އެކަމުގެ މިޘާލެއްގެ ގޮތުން ބުނާނަމަ ފިރިމަރުވެފައިވާ އަންހެނުން، އެކަނބަލުންގެ މަރުވި ފިރިމީހާގެ އެހެންބަނޑެއްގެ ދަރިޔަކު ދުނިޔޭގައި ހުރިނަމަ، އެއަންހެންމީހާ އާއި ކައިވެނި ކުރުމުގެ ޙައްގު ލިބިގެންވަނީ އެފިރިހެން ދަރިފުޅަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން ވާރުތަ މުދަލުން ލިބެނީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންނަށެވެ. އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންނަށް އެއްވެސް ވަރެއްގެ ނަޞީބެއް ވާރުތަ މުދަލުގައި ނުވެއެވެ. އަންހެނުންނާއި މެދުގައި ދެކެމުން އައީ ނަފްރަތުގެ ނަޡަރަކުންނެވެ. އެބައިމީހުންނަށް އަންހެން ދަރިޔަކު ލިބިއްޖެކަމުގެ ޚަބަރު ލިބިއްޖެނަމަ، އެކަމުގެ ހިތާމާގައި މޫނުމަތި އަނދިރިވެގެންދެއެވެ. އައްނަޙްލު ސޫރަތުގެ 58-59 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ ﴿٥٨﴾ يَتَوَارَىٰ مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ ۚ أَيُمْسِكُهُ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ ۗ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ) މާނައަކީ: "އަދި އެއިން މީހަކަށް، އަންހެންދަރިއެއް ލިބިއްޖެކަމުގެ خبر ދެވިއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ މޫނު އަނދިރިވެގެންދެތެވެ. އޭނާއަށް އެކަމުގެ ހިތާމަ ލިބިގެންވާ حال ގައެވެ. އެމީހާއަށް ދެވުނު خبر ގެ ނުބައިކަމުން، މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އޭނާ ނިވައިވެގަނެތެވެ. ނިކަމެތިކަންމަތީގައި، އޭނާ އެ ކުއްޖާ ގެންގުޅޭނީ ބާވައެވެ؟ ނުވަތަ ފަސްގަނޑުގެ ތެރެޔަށް އެ ކުއްޖާ ކޮށްޕައިލާނީ ބާވައެވެ؟ ދަންނާށެވެ! އެއުރެންކުރާ حكم ހާދަހާ ނުބައިވެގެންވެއެވެ".

ނަމަވެސް އިސްލާމްދީން އައުމާ އެކުގައި މިކަންތައްތައް ފޮހެލާ، ޢަދުވެރިކަން ގާއިމު ކުރިއެވެ. ކިރުބޯ ތުއްތު ދަރިފުޅުން ފެށިގެން އެންމެ ބޮޑު މީހާއާއި ހަމައަށްމެ، ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެމީހެއްގެ ޙައްގު ހޯދައިދިނެވެ. އަދި ބަނޑަށް މަރުވާ ކުދިންގެ އިޙްތިރާމަށްޓަކައި އެކުދިންގެ މައްޗަށް ކަށުނަމާދު ކުރުން ޝަރްޢު ކުރެއްވިއެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އިންސާނުން މާތް ކުރެއްވިއެވެ. މިމާތް ކުރެއްވުމުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން ހަމަހަމަވެގެންވެއެވެ. ﷲ ގެ ޙުކުމްތަކުގައި ފިރިހެންނާއި އަންހެނުން ހަމަހަމަ ވެގެންވެއެވެ. އަދި ދަރުމަ އާއި ޘަވާބުގައި ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން ހަމަހަމަ ވެގެންވެއެވެ. ސޫރަތުލް އިސްރާގެ 70 ވަނަ އާޔަތުގައި މަތް ﷲ ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. (وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ) މާނައަކީ: "ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ آدم ގެދަރިން މާތްކުރެއްވީމެވެ". ނިސާ ސޫރަތުގެ 7 ވަނަ އާޔަތުގައި މިފަދައިން ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ.(لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ ۚ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا ) މާނައަކީ: "މައިންބަފައިންނާއި، ތިމާގެމީހުން ދޫކުޅަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން، ފިރިހެނުންނަށް ބަޔެއް ވެއެވެ. އަދި، މައިންބަފައިންނާއި ތިމާގެމީހުން ދޫކުޅަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އަންހެނުންނަށްވެސް ބަޔެއް ވެއެވެ. އެ ދޫކުޅަ ތަކެތީގެ ތެރެއިން މަދު އެއްޗަކުންނާއި، ގިނަ އެއްޗަކުންވެސް ކަނޑައެޅިގެންވާ ބަޔެއްގެ ގޮތުގައެވެ". ސޫރަތުލް ބަގަރާގެ 228 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަޙީ ކުރައްވަނީ މިފަދައިންނެވެ. (وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ) މާނައަކީ: "އަދި شرعى ހަމައިން (ފިރިންނަށް އަދާކުރުން) އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާފަދަ ކަންތައްތައް (ފިރިންގެ ފަރާތުން) އެކަނބަލުންނަށްވެސް حق ވެގެން ވެއެވެ". ތައުބާ ސޫރަތުގެ 71 ވަނަ އާޔަތުގައި އަންގަވަނީ މިފަދައިންނެވެ. (وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ) މާނައަކީ: "مؤمن ފިރިހެނުންނާއި، مؤمن އަންހެނުންނީ، އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔެއްގެ އެހީތެރިން ކަމުގައިވާ މީހުންނެވެ". އާލްޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 195 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ މިފަދައިންނެވެ. (فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ ۖ بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ) މާނައަކީ: "ދެން، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އެއުރެންގެ دعاء އިޖާބަ ކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނުންކުރެ ނުވަތަ އަންހެނުންކުރެ، عمل ކުރާ މީހެއްގެ عمل، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ގެއްލެނި ނުކުރައްވާހުށީމެވެ. ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެއްބަޔަކުވަނީ އަނެއްބަޔެއްގެ ކިބައިންނެވެ". ނިސާ ސޫރަތުގެ 124 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. (وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَـٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا) މާނައަކީ: "އަދި، مؤمن އަކު ކަމުގައި ވެގެންހުރެ، ފިރިހެނުންނާއި، އަންހެނުންގެ ތެރެއިން ހެޔޮ عمل ކުރާމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެއުރެން ސުވަރުގެޔަށް ވަންނާނެތެވެ. އަދި، ކިތަންމެ ކުޑަ މިންވަރަކުންވިޔަސް އެއުރެންނަށް އަނިޔާއެއް ނުކުރައްވާހުށްޓެވެ". ނަޙްލު ސޫރަތުގެ 97 ވަނަ އާޔަތުގައިވެއެވެ. (مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ) މާނައަކީ: "مؤمن އަކު ކަމުގައިވާ حال، ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، صالح عمل އެއް ކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހަކަށް ރަނގަޅު، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން عمل ކޮށް އުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، އެއުރެންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ.".

އިސްލާމްދީނުގައި އެތައް ޙައިޘިއްޔަތަކުން އަންހެނުން މާތް ކުރެއްވިއެވެ. މަންމަ އެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން އޭނާ އަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކޮށް، ހެޔޮކޮށްހިތާ އިޙްސާންތެރިވުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. މަންމަގެ ރުހުމަކީ ﷲ ގެ ރުހުން ލިބުމުގެ ސަބަބެއް ކަމުގައި ލެއްވިއެވެ. މަންމަގެ ދެފައިތިލަ ދަށުގައި ސުވަރުގެ ލެއްވިއެވެ. އުއްފެއްގެ މިންވަރަށްވެސް ނުރުހުމުގައި މަންމަ އާއި ދިމާލަށް އެއްޗެއް ނުބުނުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. މަންމަ އަށް ނުކިޔަމަންތެރި ވުމަކީ ބޮޑު ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ލެއްވިއެވެ. ބައްޕަގެ ޙައްގަށްވުރެ މަންމަ ގެ ޙައްގު މަތިވެރި ކުރެއްވިއެވެ. މަންމަ މުސްކުޅިވެ ގައިބާރު ދެރަވާ ދުވަހުގައި އަޅާލުންދީ އޯގާތެރިކަމާއެކު ޚިދްމަތްކޮށްދިނުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. އަލްއަޙްގާފް ސޫރަތުގެ 15 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ މިފަދައިންނެވެ. (وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا ۖ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا ۖ وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا ۚ حَتَّىٰ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي ۖ إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ) މާނައަކީ: "إنسان އާއަށް އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ وصية ކުރެއްވީމެވެ. އޭނާގެ މައިމީހާ އުނދަގުލާއި، ތުރާލާއެކު މާބަނޑުގައި އޭނާ އުފުލިއެވެ. އަދި އުނދަގުލާއި، ތުރާލާއެކު އޭނާ ވިހެއެވެ. އަދި އޭނާއާއިގެން މާބަނޑުވުމާއި، ކިރުތުނބުން ވީއްލުމުގެ މުއްދަތަކީ ތިރީސްމަސްދުވަހެވެ. އޭނާ ފުރާފުރިހަމަވެ، ސާޅީސްއަހަރު ފުރިއްޖެހިނދު، އޭނާ ބުނެތެވެ. އަޅުގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އިބަރަސްކަލާނގެ މިއަޅާގެ މައްޗަށާއި، މިއަޅާގެ މައިންބަފައިންގެ މައްޗަށް ދެއްވި نعمة އަށް شكر ކުރުމަށާއި، އިބަރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގެންވާ صالح عمل ކުރުމަށް މިއަޅާއަށް إلهام ކުރައްވާނދޭވެ! އަދި މިއަޅާގެ ދަރިފަސްކޮޅު، މިއަޅާއަށްޓަކައި إصلاح ކޮށްދެއްވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއަޅާ އިބަރަސްކަލާނގެޔަށް توبة ވެއްޖައީމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންއަޅާވަނީ مسلم ންގެ ތެރެއިންނެވެ".

އަލްއިސްރާ ސޫރަތުގެ 23-24 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ މިފަދައިންނެވެ. (وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا ﴿٢٣﴾ وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا ) މާނައަކީ: "އެކަލާނގެއަށް މެނުވީ، ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ނުކުޅައުމަށާއި، މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކަނޑައަޅުއްވައި އެންގެވިއެވެ. އެ ދެމީހުންކުރެ އެކަކު، ނުވަތަ އެ ދެމީހުން ތިބާގެގާތުގައި ތިބެ، މުސްކުޅިކަމާ ހަމަޔަށް ފޯރައްޖެނަމަ، އެދެމީހުންނަށް أُف ވެސް ނުބުނާށެވެ! (އެބަހީ: ނުރުހުމުގެ ކިތަންމެ ކުޑަ ބަހެއްވިޔަސް ނުބުނާށެވެ!) އަދި އެ ދެމީހުންނަށް، އަޑުލައި ނުހަދާށެވެ! އަދި މާތް ބަހަކުން އެ ދެމީހުންނަށް ބަސްބުނާށެވެ! އަދި އޯގާވެރިވުމުގެގޮތުން، ނިކަމެތިކަމުގެ ފިޔަ، ތިބާ އެ ދެމީހުންނަށްޓަކައި ތިރިކޮށްލާށެވެ! އަދި ބުނާށެވެ! އަޅުގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! ކުޑަކުއްޖަކު ކަމުގައި މިއަޅާވީދުވަހު، އެދެމީހުން މިއަޅާ ބަލައިބޮޑުކުރި ފަދައިން، އެ ދެމީހުންނަށް رحمة ލައްވައިފާނދޭވެ!".

މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި މުޢާވިޔާ ބިން ޖާހިމަތިއްސަލަމީ އޭ ކިޔުނު ޞަޙާބީއަކު ވިދާޅުވިއެވެ. (أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الْجِهَادَ مَعَكَ أَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ وَالدَّارَ الآخِرَةَ : قَالَ : وَيْحَكَ أَحَيَّةٌ أُمُّكَ ؟ قُلْتُ : نَعَمْ . قَالَ : ارْجِعْ فَبَرَّهَا . ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنْ الْجَانِبِ الآخَرِ فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الْجِهَادَ مَعَكَ أَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ وَالدَّارَ الآخِرَةَ ، قَالَ : وَيْحَكَ ! أَحَيَّةٌ أُمُّكَ ؟ قُلْتُ : نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ : فَارْجِعْ إِلَيْهَا فَبَرَّهَا . ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنْ أَمَامِهِ فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الْجِهَادَ مَعَكَ أَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ وَالدَّارَ الآخِرَةَ ، قَالَ : وَيْحَكَ ! أَحَيَّةٌ أُمُّكَ ؟ قُلْتُ : نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ : وَيْحَكَ الْزَمْ رِجْلَهَا فَثَمَّ الْجَنَّةُ) ތިމްންނާ ރަސޫލުﷲ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ގެ އަރިހަށް ގޮސް ދެންނެވީމެވެ. ﷲ ގެ ވަޖްހުފުޅަށާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖެވެރިކަމަށް އެދި ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ޖިހާދަށް ނިކުތުމަށް ގަޞްދުކޮށްފީމެވެ. ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ މަންމަ ދުނިޔޭގައި އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟"، އަހަރެން ދެންނެވިއެވެ. "އާއެކެވެ". ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "އެނބުރިގޮސް މަންމަ އަށް ހެޔޮކޮށް ހިތާށެވެ". ދެން އެހެން ފަރާތަކުން ކީރިތި ރަސޫލާ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ގެ އަރިހަށް ގޮސް އަނެއްކާވެސް ދެންނެވީމެވެ. "ﷲ ގެ ރަސޫލައެވެ. އަހަރެން ޖިހާދަށް ދާން މިއުޅެނީ ﷲ ގެ ވަޖްހުފުޅަށާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖެވެރިކަމަށް އެދިގެންނެވެ". ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ."ކަލޭގެ މަންމަ ދުނިޔޭގައި އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟"، އަހަރެން ދެންނެވިއެވެ. "އާއެކެވެ". ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "އެނބުރިގޮސް މަންމަ އަށް ހެޔޮކޮށް ހިތާށެވެ". ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިމަތިފުޅުން ބައްދަލުކޮށް ދެންނެވީމެވެ. "ﷲ ގެ ރަސޫލައެވެ. އަހަރެން ޖިހާދަށް ދާން މިއުޅެނީ ﷲ ގެ ވަޖްހުފުޅަށާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖެވެރިކަމަށް އެދިގެންނެވެ". ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ."ކަލޭގެ މަންމަ ދުނިޔޭގައި އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟"، އަހަރެން ދެންނެވިއެވެ. "އާއެކެވެ". ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "މަންމަގެ ފައިކައިރީ ހުންނާށެވެ. އޭރުން ސުވަރުގެ ދެވޭނެއެވެ". އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. (فَالْزَمْهَا فَإِنَّ الْجَنَّةَ تَحْتَ رِجْلَيْهَا) މާނައަކީ: "މަންމަ ގާތުގައި ހުންނާށެވެ. ސުވަރުގެ ވަނީ މަންމަގެ ދެފައި ދަށުގައެވެ".

މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫހުރައިރާ-ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު- ރިވާ ކުރެއްވި ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. (جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، مَنْ أَحَقُّ النَّاسِ بِحُسْنِ صَحَابَتِي ؟ قَالَ : أُمُّكَ . قَالَ : ثُمَّ مَنْ ؟ قَالَ : ثُمَّ أُمُّكَ . قَالَ : ثُمَّ مَنْ ؟ قَالَ : ثُمَّ أُمُّكَ .قَالَ : ثُمَّ مَنْ ؟ قَالَ : ثُمَّ أَبُوكَ) މާނައަކީ: "ރަސޫލުﷲ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ގެ އަރިހަށް މީހަކު އައިސްދެންނެވިއެވެ. "ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން ތިމަންނާ އެންމެ ހެޔޮކޮށް ހިތަން ޖެހެނީ ކާކަށްތޯއެވެ"؟ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ މަންމަ އަށެވެ". އޭނާ ދެންނެވިއެވެ. "ދެން ކާކަށްތޯއެވެ"؟ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ މަންމަ އަށެވެ". އޭނާ ދެންނެވިއެވެ. "ދެން ކާކަށްތޯއެވެ"؟ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ މަންމަ އަށެވެ". އޭނާ ދެންނެވިއެވެ. "ދެން ކާކަށްތޯއެވެ"؟ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ ބައްޕަ އަށެވެ".

މަންމަ އަށް ބޭނުންވާނެ ޚަރަދުތަށް ބަލަހައްޓައި ދިނުމަކީ ދަރިފުޅުގެ މައްޗަށް ލާޒިމް ކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މުސްކުޅި ޢުމުރަށް ދިޔުމުން މަންމަމެން ދޫކޮށް، ދަރިފުޅު އެހެންގެއަކަށް ބަދަލުވުން، ނުވަތަ މުސްކުޅިން ބަލަހައްޓާ މަރްކަޒަކަށް މަންމަމެން ގެންގޮސް ބެހެއްޓުން، ނުވަތަ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން އެމުސްކުޅި މަންމަ އާއި ބައްޕަ ކައިބޮއި ހެދުމަކީ އިސްލާމްދީން ގަބޫލު ކުރާ ކަންތަކެއް ނޫނެވެ.

އަންބެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ވެސް އިސްލާމްދީންވަނީ އަންހެނުން މާތް ކުރައްވާފައެވެ. އަނބިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ފިރިންގެ މައްޗަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ރިވެތިވެގެންވާ ހެޔޮ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ފިރިންގެ މައްޗަށްވާ އަނބިންގެ ޙައްގުތަކެއް ލެއްވިއެވެ. މީސްތަކުންގެ ތެރެއިންވާ އެންމެ ހެޔޮމީހަކީ އަނބިންނަށް އެންމެ ހެޔޮ މީހާ ކަމުގައި ލެއްވިއެވެ. އެކަނބަލުންގެ ރުހުމަކާ ނުލައި އެކަނބަލުންގެ މުދަލުން ބޭނުން ނުކުރުމަށް އެންގެވިއެވެ. ނިސާ ސޫރަތުގެ 19 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ) މާނައަކީ: " އަދި، ހެޔޮގޮތުގައި އެކަނބަލުންނާއެކު އުޅޭށެވެ!". ބަގަރާ ސޫރަތުގެ 228 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. (وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللَّـهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ) މާނައަކީ: " އަދި شرعى ހަމައިން (ފިރިންނަށް އަދާކުރުން) އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާފަދަ ކަންތައްތައް (ފިރިންގެ ފަރާތުން) އެކަނބަލުންނަށްވެސް حق ވެގެން ވެއެވެ. އަދި އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް ފިރިހެނުންނަށް ދަރަޖައެއް ލިބިގެންވެއެވެ. اللَّه އީ، عزيز ވަންތަ، حكيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ".

ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (اسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْرًا) މާނައަކީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބިންނާއި މެދުގައި ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރައްވަމެވެ"، އަދިވެސް ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. (خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لأَهْلِهِ وَأَنَا خَيْرُكُمْ لأَهْلِي ) މާނައަކީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ އަނބީންނަށް ހެޔޮ މީހާއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އަނބީންނަށް އެންމެ ހެޔޮ މީހާ އެވެ".
އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ މާތް ކުރެއްވިއެވެ. އަންހެންކުދިން ހެޔޮގޮތުގައި ތަރްބިއްޔަތު ކުރުމަށް ބާރުއަޅުއްވާ، އެކަމުގައި ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ލެއްވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.(مَنْ عَالَ جَارِيَتَيْنِ حَتَّى تَبْلُغَا جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَنَا وَهُوَ وَضَمَّ أَصَابِعَهُ ) މާނައަކީ: "ދެއަންހެންކުދިން ބާލިޣުވުމަށް ދާންދެން ޚަރަދުކޮށް ބަލަހައްޓައިފިމީހާ ގިޔާމަތް ދުވަހުން ވާހުށީ ތިމަންކަލޭގެފާނާއި މިހާ ހިސާބުގައެވެ. މިހެން ޙަދީޘް ކުރައްވާ އެކަލޭގެފާނުގެ އިނގިލިފުޅުތައް ލަންބަވައިލެއްވިއެވެ".

ޢުގްބާ ބިން ޢާމިރު- ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު- ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ޙަދީޘް ކުރައްވާތީ އެއްސެވީމެވެ. (مَنْ كَانَ لَهُ ثَلاثُ بَنَاتٍ ، فَصَبَرَ عَلَيْهِنَّ ، وَأَطْعَمَهُنَّ وَسَقَاهُنَّ وَكَسَاهُنَّ مِنْ جِدَتِهِ كُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنْ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ) މާނައަކީ: "ތިން އަންހެންދަރިންލިބި، އެކުދިންގެ ތަރްބިއްޔަތުގެ ކަންތަކުގައި ކެތްތެރިވެ، އެކުދިންނަށް ކާންދީ، އަންނައުނު ހޯދައިދީ ހަދައިފިމީހާ ދަންނާށެވެ. އޭނާގެ އެޢަމަލު ގިޔާމަތް ދުވަހުން ނަރަކައިގެ ހުރަހަކަށް ވާހުއްޓެވެ".
ބޮޑުދައިތަ އެއްގެ ގޮތުން އަދި އުޚްތެއްގެ ގޮތުންވެސް އިސްލާމްދީންވަނީ އަންހެނުން މާތް ކުރައްވާފައެވެ. ރަޙިމްގެ ގުޅުން ބޭއްވުމަށް އަމުރުކުރައްވާ ބާރު އެޅުއްވިއެވެ. އަދި ރަޙިމްގެ ގުޅުން ކަނޑާ ނުލުމަށާއި، އެކަމުގެ ހުރި ނުބައިކަން އުއްމަތަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާ އިންޛާރު ދެއްވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. (يَا أَيُّهَا النَّاسُ ، أَفْشُوا السَّلامَ ، وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ ، وَصِلُوا الأَرْحَامَ ، وَصَلُّوا بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ ، تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِسَلامٍ) މާނައަކީ: "އޭ މީސްތަކުންނޭވެ. ތިޔަބައިމީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ސަލާމްގޮވާ އުޅޭށެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ކާންދީ ހަދާށެވެ. މީސްތަކުން ނިދާފައި ތިއްބާ ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރާށެވެ. އޭރުން ސަލާމަތްތެރިކަމާއި އެކު ސުވަރުގެ އަށް ވަދެވޭނެއެވެ".
ގުދްސިއްޔަ ޙަދީޘެއްގައި ރަޙިމް އާއި ބެހޭ ގޮތުން ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. (مَنْ وَصَلَكِ وَصَلْتُهُ ، وَمَنْ قَطَعَكِ قَطَعْتُهُ) މާނައަކީ: "ރަޙިމްގެ ގުޅުން ދަމަހައްޓައިފި މީހަކަށް ތިމަން ﷲ ގުޅުން ދަމަހައްޓަވާނަމެވެ. އަދި ރަޙިމްގެ ގުޅުން ކަނޑާލައިފި މީހަކާ ތިމަން ﷲ ގުޅުން ކަނޑުއްވާ ހުށީމެވެ".

އަންހެނެއްގެ ކިބައިގައި މިހުރިހާ ޞިފަތަކެއް އެއްވުމަކީ ގާތް ކަމެކެވެ. އޭނާ އަކީ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. ދައްތަ އެކެވެ. މަންމައެކެވެ. ބޮޑުދައިތަ އެކެވެ. މިހުރިހާ ޙައްޘިއްޔަތެއް އެއްވުމުން އަންހެނާ އަށް ކޮންފަދަ ބޮޑު ދަރަޖައެއްތޯއެވެ؟!

އެހެންކަމުން، އިސްލާމްދީނުގައި ވަނީ އަންހެނާގެ މަގާމާއި ދަރަޖަ އުފުއްލަވާފައެވެ. އަދި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން ގިނަ ކަންތައްތަކެއްގައި ހަމަހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. ފިރިހެނުންނާއި އެއްގޮތަށް އަންހެނުންވެސް ﷲ އަށް އީމާންވެ ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި އާޚިރަތުގެ ޖަޒާ ހަމަހަމަ ކުރެއްވިއެވެ. ބަސްބުނުމުގެ ޙައްގު އެކަނބަލުންނަށް ދެއްވިއެވެ. ﷲ ގެ މަގަށް ގޮވާލާ، ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް، ނުބައިކަންތައް ނަހީ ކުރުމަށް އެންގެވިއެވެ. ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ޙައްގު ދެއްވިއެވެ. ވާރުތަ މުދާ ލިބުމުގެ ޙައްގު ދެއްވިއެވެ. އެކަނބަލުންގެ ރުހުމަކާ ނުލާ އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަނބަލުންގެ މުދާ އަތުލައި ނުގަނެވޭނެކަން އެންގެވިއެވެ. ޢިލްމު އުނގެނުމުގެ ޙައްގު ދެއްވިއެވެ. އަދި ދުނިޔަވީ ރިވެތި އުޅުމެއް ވޭތު ކުރުމުގެ ޙައްގު ދެއްވިއެވެ. އެއްވެސް ގޮތަކުން އެކަނބަލުންނަށް އަނިޔާވެރިވުން މަނާ ކުރެއްވިއެވެ.

ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި އަންހެނުންގެ ކަންތައް ހުރި ގޮތާއި އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ ޙައްގުތައް ދެއްވާފައި ހުރި ގޮތް އަޅާ ކިޔައިފިމީހަކަށް މިކަންތައްތަކުގެ ޙަގީގަތް ފެނިގެންދާނެއެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުން މާތް ކުރެއްވި ވަރަށް އެހެންއެއްވެސް ދީނެއްގައި އަދި ޝަރީޢަތެއްގައި ވެސް އެކަނބަލުން މާތް ކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.
ޔޫރަޕްގެ މީހުން އަންހެނުންނާއި މެދުގައި ދެކެމުން އައި ގޮތާއި މެދުގައި ވިސްނާލަމާތޯއެވެ. 585މ. ގައި ފަރަންސޭސިން އަންހެނުންގެ ކަންތައްތަކާއި ބެހޭގޮތުން ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވިއެވެ. އެއަންހެނާގެ ރޫޙެއް ވޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބެލުމަށެވެ. ރޫޙެއްވީނަމަވެސް، އެއީ އިންސާނެއްގެ ރޫޙުތޯ ނުވަތަ ޙައިވާނެއްގެ ރޫޙުތޯ ބެލުމަށެވެ. އެންމެ ފަހުން އެބައްދަލުވުމުގައި އެބައިމީހުން ނިންމީ އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަށްޓަކައި ހައްދަވާފައިވާ ބައެއް ކަމަށެވެ.

ހެންރީ 8 ގެ ދުވަސްވަރުގައި އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ޕާލިމެންޓުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައިވަނީ އެބައިމީހުންގެ މުގައްދަސް ފޮތް ކަމުގައިވާ "އިންޖީލު" ކިޔެވުމަކީ އަންހެނުންގެ މައްޗަށް މަނާވެގެންވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ސަބަބަކީ އެކަނބަލުންނަކީ ނަޖިސް ބަޔަކަށްވާތީވެއެވެ.

1805 ވަނަ އަހަރާ ހަމަ އަށް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ގާނޫނު ބުނާ ގޮތުން ފިރިމީހާ އަށް އޭނާގެ އަންހެނުން ވިއްކާލުމުގެ ޙައްގު ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެބައިމީހުން އަންހެނާގެ އަގެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ އެންމެ 6 ޕައުންޑެވެ.
މިފަހުގެ ޒަމާންތަކުގައިވެސް ޔޫރަޕް މީހުން އަންހެން ކުދިންނާއި މެދުގައި ދެކެމުން އައި ގޮތަކީ ޢުމުރުން 18 އަހަރު ފުރުމުން ޢާމްދަނީ ހޯދުމަށް ގެއިން ނިކުތުން މަޖްބޫރު ކުރުވުމެވެ. ނުނިކުމެ ގޭގައި ތިބެއްޖެނަމަ، ކޮޓަރީގެ ކުއްޔާއި ކެއިންބުއިމުގެ ޚަރަދު މައިންބަފައިންނަށް ދޭންޖެހެއެވެ.

އެހެންކަމުން، އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ދެއްވާފައިވާ ޝަރަފާއި މާތް ކަން އެހެން ބަޔަކަށް ދެވޭނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ؟!

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަކީ ޝަރަފުވެރި ދިރިއުޅުމެއްގެ ވެރިބައެކެވެ

އަލްއަޚް ޢަބްދުﷲ ޝާކިރު މުޙައްމަދު

وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
"މުއުމިން ފިރިހެނުންނާއި، މުއުމިން އަންހެނުންނީ، އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔެއްގެ އެހީތެރިން ކަމުގައިވާ މީހުންނެވެ. އެއުރެން ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކުރެތެވެ. އަދި އެއުރެން ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރެތެވެ. އަދި އެއުރެން ނަމާދު ޤާއިމްކޮށް، ޒަކާތްދީ، ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ކިޔަމަންވެތެވެ. އެއުރެންނަށް ﷲ ރަޙްމަތް ލައްވާހުއްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، އަޒީޒްވަންތަ ހަކީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." (التّوبَة 71)

وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَائِهِنَّ أَوْ ءَابَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلاَ يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
"އަދި މުއުމިން އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ ބެލުންތައް ތިރިކުރުމަށާއި، އެކަނބަލުންގެ ފަރުޖުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއިން ފާޅުވެގެންވާތަން ފިޔަވައި (އެބަހީ: މޫނާއި ދެއަތްތިލަ ފިޔަވައި) އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތް ފާޅުނުކުރާ ހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ބުރުގާތައް، އެކަނބަލުންގެ ކަރުވަޅުމަތީގައި އަޅައި ނިވައިކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ފިރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ބަފައިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ބަފައިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ އަޚުންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ އަޚުންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ އުޚްތުންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ތެރެއިންވާ އަންހެނުންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންނަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންނަށް، ނުވަތަ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެދުންވެރިކަމެއް ނުހިނގާވަރުގެ ގެންގުޅޭމީހުންނަށް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ އައުރަތައް ނޭނގޭވަރުގެ ކުޑަކުއްޖާއަށް މެނުވީ، އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތް ފާޅުނުކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ (ގަހަނާއާއި) ޒީނަތުގެ ތެރެއިން، ވަންހަނާވެފައިވާ ތަކެތި އެންގުމަށްޓަކައި، ފައިތިލަތަކުން (ބިމުގައި) އެކަނބަލުން ނުތަޅާހުށިކަމެވެ! އޭ މުއުމިނުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން އެންމެން ﷲ އަށް ތައުބާވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ދިންނަވައި ނަސީބުލިބިގަތުމަށްޓަކައެވެ." (النُّور 31)

މުސްލިމް އަންހެނާގެ ދައުރު އިސްލާމްދީނުގައިވަނީ ވަރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެގޮތުން އެކަނބަލުން އެކަނބަލުން ހެއްދަވާ ގެންގުޅުއްވާ އެއްކައުވަންތަ މާތްﷲ އަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތަކާއި، އެކަނބަލުންގެ ދަރިންނާއި ފިރިމީހާގެ މައްޗަށްވާ ހައްޤުތަކާއި، އާއިލާގެ އެހެންމެމްބަރުންގެ މައްޗަށްވާ ހައްޤުތަކާއި، އެކަނބަލުންދިރިއުޅޭ މުޖުތަމައަށްޓަކައި އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތަކާއި އަދި އެކަނބަލުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތައް އިސްލާމްދީނުގައިވަނީ ކަނޑައެޅިބަޔާންވެވިގެންނެވެ. މާތްﷲ އީ އެކަލާނގެ ޚަލްޤުކުރެއްވި ހުރިހާ މަޚްލޫގާތަކަށް އޯގާވެވޮޑިގަންނަވާ ރަޙްމާންވަންތަ ރަޙީމްވަންތަ ކަލާނގެ ކަނމުގައިވީހިނދު އެކަލާނގެ ޚަލްޤުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތް މަޚްލޫޤު ކަމުގައިވާ އިންސާނުންނަށް އޯގާތެރިވެވޮޑިނުގަންނަވާނޭތޯއެވެ؟
ތެދުތެދައް ދަންނަވަނީނަމަ މުސްލިމް އަންހެނުން އެކަނބަލުންގެ އީމާންތެރިކަމާއި ތަޤުވާވެރިކަމުން މެނުވީ އެއީ މުސްލިމް އަންހެނެއްކަން ދެނެގަތުމަކީ އުނދަގޫކަމެއްކަމުގައިވާނެއެވެ. އެހެނީ މުސްލިމް އަންހެނާގެ ހެދުމާއި އެކަނބަލުންގެ އުޅުމާއި ގުޅުމުންނާއި މާތްﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ގެނެސްދެއްވި މަތިވެރި ދީނުގައި ގެނެސްދެއްވި އެންމެހައި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގައި އެކަނބަލުން ސާބިތުވާ ސާބިތުވުމުން އެކަން ފުރިހަމަގޮތުގައި ސިފަވެގެންދާނެއެވެ. އެކަނބަލުން އެކަނބަލުންގެ އައުރަ ނިވާކޮށް ފަރުދާވެގެންތިބެނީ ފަޚްރުވެރިކަމާއިއެކުގައެވެ. އަދި އޭގެސަބަބުން އެހެންމީހުންގެ ފުށުން ރައްކާތެރިކަމާއި އިޚްތިރާމް ލިބިގެންވާ ހާލުގައެވެ.

މުސްލިމް އަންހެނާ އެކަނބަލުންގެ ފިރިމީހާއާއި އާއިލާގެ އެހެންމެންބަރުންނާއިމެދު ވާގުޅުންވެސް މާތްﷲ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެކަނބަލުންނަކީ ލޯބިވެތި އަންބެކެވެ، މަންމައެކެވެ، އެކަނބަލުންގެ ގޭގެކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ޒިންމާދާރު ފަރާތެކެވެ، މައިންބަފައިންނަށް އިޚްތިރާމްކޮށް ގަދަރުކުރާ ދަރިއެކެވެ، އެހީތެރި ދައްތައެކެވެ، އަދި އެކުވެރި އަވަށްޓެރިއެކެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން އެކަނބަލުންނަކީ އެމީހުންގެ މައްޗަށްވާ މުދައްރިސެކެވެ، އެހީތެރި ނަރުހެކެވެ، އަދި އިރުޝާދުދޭ ކައުންސެލަރެކެވެ. އެކަނބަލުން ނިސްބަތްވާ އާއިލާތަކުގެ ބޭނުންތައް ފުރިހަމަކޮށްދިނުމަކީ އެކަނބަލުންެގެ މައްޗަށްވާ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި އެކަނބަލުންގެ ފިރިންނަށްވާ އޯގާތެރި ރަހުމްހުރި ލޯބިވެރިއެކެވެ. އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ގެ ރައްކާތެރިކޮށް ބަލަހައްޓައިދޭ ފަރާތެކެވެ. އެހެނީ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންވާންޖެހޭނީ ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް އެކަނބަލުން ރައްކާތެރިކޮށް ހިމާޔަތްކޮށްދޭ ބައެއްކަމުގައެވެ.
الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا
"ފިރިހެނުންނަކީ، އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވެ ބެލެހެއްޓުމުގައި ޤާއިމްވެގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. (އެއީ) އެއުރެންގެ އެއްބަޔެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު ﷲ މާތްކުރައްވައި، އިތުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ..." (النِّسَاء 34)
އިސްވެދެންނެވުނު ސަބަބުތަކައްޓަކައި މުސްލިމް އަންހެނާއަށް އެކަނބަލުންގެ ރައްކާތެރިކަން އެކަނބަލުންގެ ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން ފުރިހަމަގޮތުގައި ލިބޭނޭކަމުގެ ޔަޤީންކަން ލިބިފައިވުމާއެކު އެކަނބަލުން ފިރިހެނުންފަދައިން އާންމު އިޖްތިމާއީ މައިދާންތަކުގައި ނުކުމެ މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރާންޖެހޭނޭ ކަމެއްނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަދަ މަސައްކަތްތަކުގައި ގެއާއި ގެއިން ބޭރުގައި އެކަނބަލުން މަސައްކަތްކުރުމަކީ އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް މަނާވެގެންވާކަންކަމެއްނޫނެވެ. އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ޙަލާލުގޮތުގައި އެކަނބަލުންވެސް މަސައްކަތްކޮށް އާއިލާއަށް ފައިސާގެގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް މަނާވެގެންވާކަމެއްނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ އާއިލާއަށް މާލީގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ލާޒިމްކަމަކަށް ނުވާހިނދު އެކަނަބަލުން އެފަދަ މަސައްކަތްތަކުގައި ޝާމިލްވެގެން އުޅޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެގޮތުން އާއިލާއަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭކަށްވެސް ނުޖެހޭނެއެވެ.
وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلاَ تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلاَةَ وَءَاتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا
"އަދި ތިޔަކަނބަލުން، ތިޔަކަނބަލުންގެ ގެތަކުގައި ތިބޭށެވެ! އިހުގެ ޖާހިލީ ޒަމާނުގެ ޒީނަތުން ތިޔަކަނބަލުން ޒީނަތްތެރިނުވާހުށިކަމެވެ! އަދި ތިޔަކަނބަލުން ނަމާދު ޤާއިމްކުރާށެވެ! އަދި ތިޔަކަނބަލުން ޒަކާތްދޭށެވެ! އަދި ﷲ އާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ތިޔަކަނބަލުން ކިޔަމަންވާށެވެ! އޭ އަޙްލުބައިތުންނޭވެ! ﷲ އިރާދަކުރައްވާކަން ކަށަވަރީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން ފާފަތައް ދުރުކުރައްވައި، ފުރިހަމަ ޠާހިރުކުރެއްވުމަކުން ތިޔަބައިމީހުން ޠާހިރުކުރެއްވުމަށެވެ." (الاٴحزَاب 33)
يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَِزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلاَ يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا
"އޭ ނަބިއްޔާއެވެ! ކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނާއި، ކަލޭގެފާނުގެ ދަރިދަރިކަނބަލުންނާއި، މުއުމިނުންގެ އަންހެނުން، އެކަނބަލުންގެ ފޭރާންތަކުން ނިވައިވެތިބުމަށް ކަލޭގެފާނު އެކަނބަލުންނަށް ވިދާޅުވާށެވެ! އެކަނބަލުން އެނގިގެން ވުމަށާއި، އެކަނބަލުންނަށް އުނދަގޫ ނުލިބުމަށް އެގޮތް މާގާތްކަން ބޮޑެވެ. ﷲ އީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، ރަޙީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި ވޮޑިގެންވެއެވެ." (الاٴحزَاب 59)
އިސްލާމްދީނުގައިވަނީ އަންހެނުން ގޭގައި އެބައިމީހުންގެ އާއިލާބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭގެ މާނައަކީ މުސްލިމް އަންހެނުންނަށް ބައެއްކަހަލަ ހާއްޞަ ބޭނުންތަކަށްޓަކައި ބޭރަށްނުކުމެއުޅުން މަނާވުމެއްނޫނެވެ. އެހެނީ މުސްލިމް އަންހެނުންނީ ހަމައެކަނި ގޭގައި ފޮރުވިގެން ތިބެންޖެހޭބައެއްކަމުގައި ވީނަމަ އެކަނބަލުންނަށްޓަކައި ބޭރަށްނުކުމެ އުޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައިނުވީހެވެ. އޮގޮތުން ހެދުންއެޅުމާއި ވާހަކަދެއްކުމާއި އެކަކު އަނެކަކާއި މުޢާމަލާތުކުރުމުގައި މުސްލިމް އަންހެނުން ތަބާވާންޖެހޭ އުޞޫލުތަކެއް އިސްލާމްދީނުގައި އެކަށައަޅުއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ގެ ހަދީސްފުޅުތަކުގައިވެސް ގޭގައި ތިބެގެން އެބައިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކުރާ އަންހެން ކަނބަލުންނަށް ތަޢުރީފްގެ ބަސްފުޅުތައް ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައިވެއެވެ.
މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަނބަލުންގެ އާއިލީ ޒިންމާތައް ފުރިހަމަކުރުމުގައި ގޭގައި އިންނަ އަންހެނަކަށް މާތްﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރާ މުޖާހިދަކަށް ހުރި ދަރުމަ ލިބޭހުއްޓެވެ." އަދިވެސް އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބިންގެތެރެއިން ބޭކަނބަލަކު މިސްކިތައް ދިއުމަށް އެދިއްޖެނަމަ އެކަނބުލޭގެ ނުހުއްޓުވާހުށިކަމެވެ"
މުސްލިމް އަންހެނުންނަށް ވަކި ޚާއްޞަ ހާލަތްތަކެއްގައި އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކުގައި ގޭންބޭރުގައި މަސައްކަތްކުރެވިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ އެކަނބަލުންނަށް އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާގޮތަށް ފުރިހަމައަށް ނިވާވެގެންތިބެ ކުރެވޭ މަސައްކަތެއްކަމުގައި ވާންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ހިލޭ ފިރިހެނަކާއިއެކު އެކަހެރިވާންޖެހޭފަދަ މަސައްކަތަކަށްވެސް ވެގެންނުވާނެއެވެ. އަދި ވަކިން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި މިފަދަ މަސައްކަތްތަކުގައި އެކަނބަލުން ބައިވެރިވެ އުޅެންޖެހޭނީ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ފަރާތުން ހުއްދަ ލިބި އަދި އާއިލާގެވެސް ރުހުމާއިއެކުގައެވެ. އަދި އެފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ ގޭގައި އެކަނބަލުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި ފުށުއަރާ މަސައްކަތްތަކަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. އެހެނީ އެކަނބަލުންގެ ފުރަތަމަ ޒިންމާއަކީ އާއިލީ މަސައްކަތްތަކާއި ދަރިންނާއި ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތަކެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ހަދީސްފުޅު ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނާގައިވެއެވެ. "އަންހެނުންނަކީ އެކަނބަލުންގެ ފިރިމީހާގެ އާއިލާއާއި އެކަނބަލުންގެ ދަރިންގެމައްޗައްވާ ބެލުންތެރިއެކެވެ. އަދި އެކަމާއިމެދު އެކަނބަލުންނާއި ސުވާލުކުރެވޭ ހުއްޓެވެ."
އަޅުކަމުގެ ދާއިރާގައްޔާއި އީމާންތެރިކަމުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަކީ ހަމަހަމަބައެކެވެ. އެގޮތުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އެތައްއާޔަތެއްގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށް އެކުގައި އިޝާރާތްކުރައްވާފައިވެއެވެ. ކަން މިހެން އޮތްނަމަވެސް މިއަދުގެ މުުތަމަޢުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަމުންދަނީ ތަފާތު މަންޒަރުތަކެކެވެ. އަންހެނުން އެކަނބަލުންގެ ހަޤީޤީ މަޤާމު ހަނދާންނައްތާލާ އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށް ތަފާތު ކަންކަމުގައި ދެޖިންސު އެކުވެ މަސްހުނިވާކަންކަމުގައި ދަނީ ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ. ސިޔާސީ މައިދާންތަކުގައްޔާއި އިޖުތިމާއީ އެހެނިހެން މައިދާން ތަކުގައި އަންހެނުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދަނީ އިސްލާމްދީން އެބައިމީހުންނަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށެވެ. ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ބޭއްވޭ ވާދަކުރުންތަކުގައި އެކަނބަލުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާއިރު އިސްލާމްދީން އެކަނބަލުންނަށް އަމުރުކޮށްފައިވާފަދައިން ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ނިވާނުވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ އެކަނބަލުން އެކަނބަލުންގެ އަޑުތަކުން އާންމު ސްޓޭޖްތަކާއި މާލަމްތަކުގައި އަޑުއުފުލަމުންގެންދަނީވެސް އިސްލާމީ ރިވެތި އުޞޫލުތަކުން ބޭރުގައި ކަމުގައި ދަންނަވަންޖެހެއެވެ. ހަމައެއާއިއެކު މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ފެންނަމުންދާ ބައެއް ޓީވީ ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި އެކަނބަލުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާއިރު އެއީ އިސްލާމީ ރިވެތި އަޚްލާގުގެ ފޭރާމުން ފޭރާންލިބިފައިވާބައެއްކަމުގައި ދެންނެވޭނޭ އެއްވެސް ޖާގައެއްނެތެވެ. ނިވާކަންކުޑަ ހެދުންތަކާއި އެހެންމީހުންގެ ހިތްތަކަށް ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ގެނެސްދޭ ތަފާތު ހަރަކާތްތައް އެކަނބަލުން ކުރަމުންދާއިރު އެކަނބަލުންނައްޓަކައި އިސްލާމްދީނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ މުހިންމު މަޤާމް އެއްގޮތަކަށްވެސް ހަނދާންހުނަކަމުގައި ނުބުނެވޭނެއެވެ. މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޅި މުޖުތަމަޢު ވިސްނާ ފިކުރުކޮށް މިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހިފައިވާކަމެކެވެ. މައިންބަފައިން އެބައިމީހުންގެ ޅަދަރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގައި ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. ޚާއްޞަގޮތެއްގައި އަންހެންދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަކީ މައިންބަފައިން އުފުލަން ޖެހޭ ބޮޑު ޒިންމާއެކެވެ.
މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ހެޔޮ ރަޙްމަތްލައްވާ އެކަލާންގެ ރުހިވޮޑުގެންވަ މަގުގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކުރުމުގެ ހެޔޮ ތަޢުފީޤު މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އެއްދާން ކުރުމުގެ އަދަބުތައް

އައްޝައިޚް އިބްރާހިމް ފަރީދު އަޙްމަދު

1- ތައުބާވުމާއި ފާފަ ފުއްސަވައި ދެއްވުމަށް އެދި ދެންނެވުން
އެއްދާން ކުރުމުގެ ރޭގައި ކައިވެނިވާ ދެމީހުންގެ އެތެރެފުށް ސާފުކޮށް ޠާހިރު ކުރުން ވާޖިބެވެ. އަދި އެންމެހައި ކުށްފާފަތަކާއި ނުބައި ކަންތައްތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ތައުބާގެ ފޭރާމުން ޒީނަތްތެރިވުން ވެސް ހުއްޓެވެ. އެއީ އެދެމީހުން މާއްދީ ގޮތުންނާއި މާނަވީގޮތުން ސާފުޠާހިރު ވެގެންވާ ޙާލު އެއްދާން ކުރުމަށްޓަކައެވެ. ކައިވެނި ކުރުމުގެ ސަބަބުން މާތް ﷲ އެދެމީހުންގެ ދީނުގެ އެއްބައި ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވާނެ ކަމުގެ އުންމީދުގައެވެ. މިލިޔާ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިންނެވެ.
އަނަސްގެފާނުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "مَنْ رَزَقَهُ اللهُ امْرَأَةٌ صَالِحَةً فَقَدْ أَعَانَهُ عَلَى شَطْرِ دِيْنِهِ فَلْيَتَّقِ اللهَ فِى الشَّطْرِ الْبَاقِيْ" (رواه الطبراني، والحاكم) މާނައީ: "މާތް ﷲ އެމީހަކަށް ޞާލިޙު އަންބަކު ދެއްވައިފިމީހާ، ފަހެ އެކަލާނގެ އޭނާގެ ދީނުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ވާގިދެއްވައިފިކަން ކަށަވަރެވެ. ދެން، އަނެއްބައި ހޯދުމަށްޓަކައި މާތް ﷲ އަށް ތަޤްވާވެރި ވާހުށިކަމެވެ."

2- ގެއަށް ވަންނަ ހިނދުގައިވެސް ސުންނަތަށް ތަބާވުން.
މިގޮތުން ދެމީހުންމެ ވާތުފައިގެ މައްޗަށް ކަނާތުފައި އިސްކުރަން ވާނެއެވެ. ދެން ދުޢާ ކުރަންވެސް ވާނެއެވެ.
أبو مالك الأشعري ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "إِذَا وَلِجَ الرَّجُلُ بَيْتَهُ فَلْيَقُلْ:" "މީހަކު އޭނާގެ ގެއަށް ވަންނަހިނދު ކިޔާހުށިކަމެވެ." "اللَّهُمَّ إِنِّيْ أَسْأَلُكَ خَيْرَ الْمَوْلِجَ، وَخَيْرَ الْمَخْرَجِ، بِسْمِ اللهِ وَلَجْنَا، وَبِسْمِ اللهِ خَرَجْنَا، وَعَلَى اللهِ رَبِّنَا تَوَكَّلْنَا" "ދެން އެމީހެއްގެ އަހުލުވެރިންނަށް ސަލާންގޮވުން ހުއްޓެވެ." (أخرجه أبوداود: 5085)

3- ދެމަފިރިން އެކީގައި ނަމާދުކުރުން.
އެދެމީހުން އެކީގައި ދެރަކުޢަތް ނަމާދެއް ކުރުމަކީ މުސްތަޙައްބު ވެގެންވާ ކަމެކެވެ. ކުރީގެ ހެޔޮލަފާ ބޭކަލުންގެ ފަރާތްޕުޅުން ނަގުލުވެފައިވާ ގޮތަކީ އެއީއެވެ.
ހ. أبو أسيد ގެ ސާހިބާ أبو سعيد ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅެއްގެ ގޮތުގައި ތިމަން ވަނިކޮށް ކައިވެނި ކުރީމެވެ. ދެން رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ ބައެއް އަޞްޙާބުންނަށް ތިމަން ދަޢުވަތު ދިނީމެވެ. އެބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި ابن مسعود ގެފާނާއި أبو ذرّ ގެފާނާއި، حذيفة ގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. أبو سعيد ވިދާޅުވި އެވެ. އެހިނދު ނަމާދަށް ޤަމަތް ދެވިއްޖެއެވެ. أبو سعيد ވިދާޅުވި އެވެ. ދެން أبو ذرّ ގެފާނު (ނަމާދުގައި އިމާމަކު ކަމުގައި ވުމަށް) އިސްވެވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި ދިމާކުރެއްވި ހިނދު އެބޭކަލުން ވިދާޅުވިއެވެ. ކަލޭގެފާނު ދުރަށް ޖެހިވަޑައިގަންނަވާށެވެ! أبو سعيد ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަން އޮތީ ހަމަ އެގޮތަށް ތޯއެވެ؟ އެބޭކަލުން ވިދާޅުވިއެވެ. އާދޭހެވެ. މިތަނުގައި އެހެން ވިދާޅުވުމުން އިޝާރާތް ކުރައްވަނީ އެމީހެއްގެ ގޭގައި ނަމާދުކުރުމަށް ބަލާއިރު ބޭރުން ޒިޔާރާތް ކުރާމީހާ އިމާމުވެ ނަމާދުކުރުމެއް ނުއޮންނާނެ ކަމެވެ. (އެއީ) އެމީހަކަށް ނަމާދު ކުރުމުގެ އިޛްނަ ދެވިއްޖިއްޔާ މެނުވީއެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. "لاَيَؤُمُّ الرَّجُلُ فِيْ بَيْتِهِ وَلاَ فِيْ سُلْطَانِهِ" (رواه مسلم: 594) މާނައީ: "އެމީހެއްގެ ގޭގައި، އަދި އެމީހެއްގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ތަނުގައި އިމާމަކު ކަމުގައި ވުމަށް އެހެންމީހަކު އެމީހެއްގެ މައްޗަށް އިސްވުމެއް ނެތެވެ." أبو سعيد ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ތިމަން މިލްކުވެގެންވާ އަޅެއް ކަމުގައި ވީހިނދުވެސް އެބައިމީހުންގެ އިމާމަކަށް ވުމަށް އިސްވީމެވެ. އަދި އެބޭކަލުން ތިމަންނާޔަށް އުނގަންނައިދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. "ކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުވެރިޔާ (އެބަހީ: އަނބިމީހާ) ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަދެއްޖެނަމަ، ފަހެ ދެރަކުޢަތް ނަމާދެއް ކުރައްވާ ހުށިކަމެވެ! ދެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އޭނާ ވަނުމުގެ ހެޔޮގޮތަށް ﷲ ގެ ޙަޞްރަތުން އެދިލައްވާށެވެ! އަދި އެކަމުގެ ނުބައިކަމުން ސަލާމަތް ކުރެއްވުމަށް ވެސް އެކަލާނގެ ޙަޞްރަތުން އެދިވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ދެން ތިބާގެ ކަންތަކާއި ތިބާގެ އަނބިމީހާގެ ކަންތައް ކުރިއަށް ގެންދާނީއެވެ." (أخرجه أبوبكر بن أبي شيبة، وعبد الرزاق)
ށ. سقيف ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. "أبو حريز ކިޔާ ބޭކަލެއް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ބިކުރުވެރި، ޒުވާން ޖާރިޔާއަކާއި ކައިވެނި ކޮށްފީމެވެ. ނަމަވެސް ތިމަން ބިރުހީވަނީ ތިމަންނާޔަށް އޭނާ ނަފްރަތު ކޮށްފާނެތީއެވެ." ދެން عبد الله بن مسعود ވިދާޅުވިއެވެ. "ހިތްހަމަޖެހުން އަންނަހުށީ ﷲ ގެ ޙަޞްރަތުންކަން ކަށަވަރެވެ. ނަމަވެސް ރުޅިވެރިކަން އަންނަހުށީ ޝައިޠާނާގެ ފަރާތުންނެވެ. މާތް ﷲ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޙަލާލު ކޮށްދެއްވި ކަންތައްތަކަށް ނަފްރަތު ކުރުވަން އެޝައިޠާނާ ބޭނުންވާނެއެވެ. ފަހެ، އެއަންހެނާ ތިބާގެ ކައިރިޔަށް އަންނަހިނދު، ތިބާގެ ފަހަތުގައި ދެރަކުޢަތް ނަމާދެއް ކުރަން އޭނާއަށް އަމުރު ކުރައްވާށެވެ.!"
ابن مسعود ގެ އަރިހުން ވާރިދު ވެގެންވާ އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އިތުރަށް އައިސްފައި ވެއެވެ. "ތިބާ މިހެން ކިޔާށެވެ!" "اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيْ أَهْلِيْ، وَبَارِكْ لَهُمْ فِيَّ، اللَّهُمَّ اجْمَعْ بَيْنَنَا مَاجَمَعْتَ بِخَيْرٍ، وَفَرِّقْ بَيْنَنَا إِذَا فَرَّقْتَ إِلَى خَيْرٍ" (أخرجه ابن أبي شيبة، وعبد الرزاق، والطبراني)

4- އަނބިމީހާ އެކަނި ފިލުވާލައި ތާޒާ ކޮށްލުން.
ފިރިމީހާ ނަމާދުކޮށް، ދުޢާކޮށް ނިމުމަށްފަހު އަނބިހާއާއި ކުރިމަތިލައި އޭނާއަށް ސަލާމްގޮވައި އުފާވެރިކަން ލިބިދޭ ވާހަކަދައްކައި ހަދަންވާނެއެވެ. އަދި ޖައްވު ތާޒަ ކޮށްލުމުގެ ގޮތުން އޭނާއަށް ބުއިމެއް ނުވަތަ ފޮނި ކާއެއްޗެއް ވިޔަސް ދިނުން ހުއްޓެވެ.
أسماء بنت يزيد بن السكن ވިދާޅުވިއެވެ. "ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައި ޢާއިޝާގެފާނު ޒީނަތްތެރި ކޮށްދިނީމެވެ. ދެން ތިމަން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް، އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި އެކަމަނާ ކަޝްފު ކުރެވިގެންވާ ޙާލު، ބައްލަވާލެއްވުމަށް ދެންނެވީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެން އެކަމަނާގެ އަރިހުގައި އިށީނދެވަޑައިގެން އިންނަވައިފިއެވެ. ދެން ބޮޑު ކިރުތަށްޓެއް ގެންނަވައި އެއިން ހިއްޕެވިއެވެ. ދެން نبي صلى الله عليه وسلم އެކަމަނާއަށް އެއިން ދެއްވިއެވެ. ދެން އެކަމަނާ އިސްތަށިފުޅު ތިރިކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ ތިމަން އެކަމަނާއަށް ބާރަށް އެއްޗެއް ދެންނެވީމެވެ. އަދި ތިމަން އެކަމަނާއަށް ދެންނެވީމެވެ. نبي صلى الله عليه وسلم ގެ އަތްޕުޅުން ހިއްޕަވާށެވެ! أسماء ގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެކަމަނާ އެތަށިން މިންވަރެއް ހިއްޕެވިއެވެ. نبي صلى الله عليه وسلم އެކަމަނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ކަމަނާގެ އެކުވެރިޔާއަށް ވެސް ދެއްވާށެވެ! أسماء ގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! އަދި ކިޔެއްތޯއެވެ؟ ކަލޭގެފާނު އެތަށި ނަންގަވައި އެއިން ހިއްޕަވާށެވެ. ދެން (އެއަށްފަހު) ކަލޭގެފާނު އެތަށި ނަންގަވައި، އެއިން މިންވަރެއް ހިއްޕެވުމަށްފަހު އަހުރެންނަށް ދެއްވިއެވެ. أسماء ގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ތިމަން އިށީނދެ، ތިމަންގެ ކަކޫ މަތީގައި އެތަށި ބަހައްޓައިފީމެވެ. އެއަށްފަހު، އެބުއިމާގެން ކުރިއަށް ދިއުމަށްޓަކައި އެތަށި ނަގައި ކޮންމެހެންވެސް نبي صلى الله عليه وسلم ހިއްޕެވި އެއްޗަކުން (އެ ހިއްޕެވި ދިމާއަކުން) ބުއިމަށްޓަކައި އޭގައި ތުންފަތް ޖެހީމެވެ. ދެން އެއަށްފަހު ތިމަންގެ ކައިރީގައި ތިބި އަންހެން ތަކުންނަށް (ނިސްބަތް ކުރައްވައި) އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. އެކަނބަލުންނަށް ވެސް ދެއްވާށެވެ. ދެން އެކަނބަލުން ދެންނެވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެ ބޯހިތެއް ނުވެއެވެ. ދެން نبي صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ބަނޑުހައި ހޫނުކަމާއި ދޮގުހެދުމާއި (ދެކަން) އެއް ނުކުރައްވާށެވެ!" (أخرجه الإمام أحمد، وأشار المنذري، ورواه الحميدي)

5- އަނބިމީހާގެ ބޯމަތީގައި އަތް ބާއްވާލައި، އޭނާއަށް ހެޔޮ ދުޢާ ކުރުން.
رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "إِذَا تَزَوَّجَ أَحَدُكُم امْرَأَةً، أَوِاشْتَرَى خَادِمًا، فَلْيَأْخُذْ بِنَاصِيَتِهَا وَلْيُسَمِّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ، وَلْيَدْعُ بِالْبَرَكَة، وَلْيَقُلْ" މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު ކައިވެންޏެއް ކޮށްފިނަމަ ނުވަތަ ޚާދިމަކު ގަނެފިނަމަ ފަހެ، "بِسْمِ الله" ކިޔައި، ބަރަކާތްލެއްވުމަށް އެދި ދުޢާ ކުރާށެވެ. އަދި ކިޔާށެވެ. "اللَّهُمَّ إِنِّيْ أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِهَا وَخَيْرِ مَا جَبَلْتَهَا عَلَيْهِ، وَأَعُوْذُبِكَ مِنْ شَرِّهَا وَشَرِّ مَا جَبَلْتَهَا عَلَيْه"، އަދި އޭނާޖަމަލެއް ގަތްނަމަ، އޭގެ ބޮލުގައި ހިފައިވެސް، ހަމަ މިފަދައިން ކިޔާހުށިކަމެވެ." (أخرجه البخاري، وأبوداود: 2160، وابن ماجة: 1918)

6- ޖިމާޢު ވާހިނދު ހުރިހާ ފޭރާމެއް ބޭލުން.
މި އުޞޫލުން ފޭރާން ބޭލުމުގައި ފައިދާތަކެއް ވާކަން ކަށަވަރެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ދުވާލުގެ ހޫނުން ހަށިގަނޑަށް އަރާމު ލިބިދިނުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ކަނާތްފަރާތަށާއި ވާތްފަރާތަށް ފުރޮޅުމަށް ފަސޭހަވުން ވެސް ހިމެނިގެން ވެއެވެ. އަދި ލިބޭ އަރާމު އިތުރުވުންވެސް ހިމެނިގެން ވެއެވެ.

7- އަނބިމީހާގެ ކުރިމަތީގައި ޢައުރަ ނެތުން.
معاوية بن حيدة القشيري ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. "ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! އަޅުގަނޑުމެންގެ عورة ގެ ތެރެއިން ގެނެސް ގަންނަންވީ އަދި ދޫކޮށްލަންވީ ޢައުރަ އަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلاَ مِنْ زَوْجَتِكَ أَوْ مَا مَلَكَتْ يَمِيْنُكَ" މާނައީ: "ތިބާގެ އަނބިކަބަލުންނަށް ނުވަތަ އަޅު އަންހެނުންނަށް ފިޔަވައި (އެހެންމީހުންނަށް) ތިބާގެ ޢައުރަ ނިވާކުރައްވާށެވެ!" މުޢާވިޔަތުގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަން ދެންނެވީމެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! ގިނަ ބަޔަކު އެއްބަކު އަނެއްބަޔެއްގެ ތެރޭގައި ތޮށްޖެހިފައި ވާނަމަ، (ހަދާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟) އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لاَّ يَرَيَنَّهَا أَحَدٌ، فَلاَ يَرَيَنَّهَا" މާނައީ: "ތިބާއަށް އެއަންހެނާ އެކަކަށްވެސް ނުދައްކައި ވަންޏާ، ފަހެ، އެކަކަށްވެސް އޭނާ ނުދައްކާށެވެ!" މުޢާވިޔަތުގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހުރެން ދެންނެވީމެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! އަޅުގަނޑުމެންކުރެ މީހަކު (އެހެން މީހަކަށް ނުފެންނަ) ހުސްތަނެއްގައި ހުރިއްޔާ (އޮތީ ކޮންގޮތެއް ތޯއެވެ؟) އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ." "اللهُ أَحَقُّ أَنْ يَسْتَحْيِيْ مِنْهُ مِنَ النَّاس" މާނައީ: "މީސްތަކުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް، އެފަރާތަކަށް ލަދުވެތިވުން ޙައްޤުކަން ބޮޑުވެގެންވާ ފަރާތަކީ މާތް ﷲ އެވެ." (أخرجه أبوداود: 4010، والترمذي، وابن ماجة، والنسائي، والروياني، وأحمد، والبيهقي، وصححه الحاكم، و وافقه الذهبي)

8- ލޯބި ކުރުމުގެ ގޮތުން ބޮސްދިނުމާއި ވާހަކަ ދައްކާލުން.
ޖިމާޢު ވުމުގެ ކުރިން އަނބިމީހާއާއި ސަމާސާކޮށް، މަޖާކޮށްލައި، ބީހިލައި، ބައްދާލައި، ބޮސްދީހަދަން ވާނެއެވެ. އަދި ނުވިސްނާ އިންދައި ކުއްލިއަކަށް ޖިމާޢުވާން ނުފަށާށެވެ.
رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "لاَ يَقَعْنَ أَحَدُكُمْ عَلَى امْرَأَتِهِ كَمَا تَقَعُ الْبَهِيْمَةُ، لِيَكُنْ بَيْنَهُمَا رَسُوْلٌ" قِيْلَ: "وَمَا الرَّسُوْلُ؟" قَالَ: "الْقُبْلَةُ وَالْكَلامُ" (أخرجه البيهقي) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކުވެސް ޖަނަވާރެއް ޖޯޑުވާފަދައިން އެމީހެއްގެ އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢު ނުވާށެވެ! އެދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ރަސޫލަކު ވާހުށިކަމެވެ! ދެންނެވުނެވެ. އަދި އެރަސޫލަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ބޮސްދިނުމާއި ވާހަކަ ދެއްކުމެވެ."
އަދި އެހެން ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. "ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތިންކަމެއް ވެއެވެ. (އެއްކަމަކީ:) އެމީހަކީ ކާކުކަން އެނގެން ބޭނުންވާ މީހަކާއި ބައްދަލުވެ، އެމީހެއްގެ ނަމާއި، ނަސަބު އެނގުމުގެ ކުރިން ވަކިވުމެވެ. (ދެވަނަ ކަމަކީ:) އެމީހެއްގެ އަޚާ، އެމީހަކަށް ދީލަތިކަމާއިއެކު މާތްކޮށް ހިތުމުން އޭނާގެ ދީލަތިކަން އަނބުރާ ރައްދުކުރުމެވެ. (އެބަހީ: އަނެކާ ދީލަތި ނުވުމެވެ.) (ތިންވަނަ ކަމަކީ:) އެމީހެއްގެ ޖާރިޔާއާ (އެބަހީ: ޒުވާން އަނބިމީހާއާ) ވާހަކަދައްކައި، ފޫހިފިލުވައި، ތަންމަތީގައި ބާއްވައި ހެދުމުގެ ކުރިން އެއަންހެނާއާއި ޖިމާޢުވުމަށްޓަކައި ކައިރިވެގަތުމެވެ. އަދި އެއަންހެނާ އެދުން ފުއްދުމުގެ ކުރިން އެމީހަކު އެދުން ފުއްދައި ނިންމާލުމެވެ." (أخرجه الديلمي)
މިފަހަކަށް އައިސް ނަފްސާނީ ޢިލްމުގައިވެސް މިފަދަ ކަންކަން ހަމަ މިނަންގަތް ގޮތަށް އައިސްފައިވާތީ ފެނެއެވެ

9- ޖިމާޢުވާއިރު ކިޔަން ވާރިދު ވެފައިވާ ދުޢާ ކިޔުން.
ابن عباس ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. نبي صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْتِيَ أَهْلَهُ قَالَ:" "ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު އެމީހެއްގެ އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢުވާން ބޭނުން ވެއްޖެހިނދު ކިޔާށެވެ!" "بِسْمِ اللهِ، اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ، وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا" (ދެން ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.) "فَإِنَّهُ إِنْ يُقَدَّرْ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ فِيْ ذَالِكَ لَمْ يَضُرَّهُ شَيْطَانٌ أَبَدًا" މާނައީ: "ފަހެ އެފަހަރު ޖިމާޢުވެގެން އެދެމީހުންގެ ދެމެދުން ދަރިޔަކު އުފަންވުމަށް މިންވަރުފުޅު ވެއްޖެނަމަ، އެކުއްޖާކާއި ދުވަހަކުވެސް ޝައިޠާނަކު ގާތެއް ނުވާހުއްޓެވެ." (رواه البخاري: 6388، والترمذي: 2092، وأبوداود: 2161، و عبد الرزاق، والطبراني، وهو مخرج في الإرواء)
بِسْمِ اللهِ ކިޔަންޖެހެނީ ކީއްވެ؟
الخطيب ރިވާކުރެއްވި އެވެ. نبي صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "كُلُّ أَمْرٍ ذِيْ بَالٍ لاَ يَبْدَأُ فِيْهِ بِبِسْمِ اللهِ فَهُوَ أَبْتَرُ" މާނައީ: "ރަނގަޅު ކޮންމެ ކަމެއް ފަށައިގަތުމުގައި "بِسْمِ اللهِ" ނުކިޔާނަމަ، ފަހެ، އެއީ ހެޔޮކަން ކެނޑި ނިކަމެތިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. (އެބަހީ: އެއީ ބަރަކާތް ކެނޑި ހަލާކު ލިބެނިވި ކަމެކެވެ.)"

10- ޖިމާޢުވާނީ ކިހިނެއް؟
الله تعالى ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. ﴿أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَآئِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ﴾ (سورة البقرة: 187) މާނައީ: "ރޯދަޔަށް ތިބޭ ރޭ ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންގެ ގާތަށްގޮސް ރޭކުރުން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހުއްދަ ކުރެވިގެން ވެއެވެ. އެކަނބަލުންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްވާ ފޭރާމެކެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަކީ އެކަނބަލުންނަށްވާ ފޭރާމެކެވެ. (އެބަހީ: ތިޔަބައިމީހުންނަކީ، ފޭރާން ހަށިގަނޑާ އެކުވާ ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންނާއި އެއްވެ މަސްހުނިވާ ބަޔެކެވެ.)"
އަދިވެސް الله تعالى ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) (سورة البقرة: 223) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައިވާ ގޮވާން ކުޅައުމުގެ ބިމެކެވެ. ވީއިރު ތިޔަބައިމީހުން ގޮވާން ކުޅައުމުގެ ބިމަށް، ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުން ގޮތަކަށް އައިސް (ޖިމާޢުވެ) އުޅޭށެވެ."
އަދި އެމީހަކު ބޭނުން ފަރާތަކުން، ފުރަގަހުން ވިޔަސް ކުރިމަތިން ވިޔަސް، ފިރިހެނާ އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ކުރިމަތި ފަރާތު ދޮރަށް ޖިމާޢުވުން ހުއްދައެވެ.
ހ. جابر رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. "كَانَتِ الْيَهُوْدُ تَقُوْلُ: إِذَا أَتَى الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ، مِنْ دُبُرِهَا، فِيْ قُلُوْبِهَا، كَانَ الْوَلَدُ أَحْوَلَ، فَنَزَلَتْ (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ)" މާނައީ: "ޔަހޫދީން ބުނެއުޅުނު ކަމަށްވިއެވެ. ފިރިހެނާ އޭނާގެ އަނބިމީހާއާއި ޖިމާޢު ވާއިރު، ފުރަގަހުން ގެނެސް ކުރިމަތި ފަރާތު ދޮރަށް ޖިމާޢު ވެއްޖެނަމަ، ލިބޭ ކުއްޖާގެ ލޯ (އައިބުވެ) އަވަރު ވާނެއެވެ. ދެން (މިއާޔަތް) ބާވާލައްވައިފި އެވެ. (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައިވާ ގޮވާން ކުޅައުމުގެ ބިމެކެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ގޮވާން ކުޅައުމުގެ ބިމަށް، ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުން ގޮތަކަށް އައިސް (ޖިމާޢުވެ) އުޅޭށެވެ." ދެން رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވި އެވެ. "مُقْبِلَةً وَمُدْبِرَةً إِذَا كَانَ ذَالِكَ فِى الفَرْجِ" މާނައީ: "ފަރުޖަށްނަމަ (އެބަހީ: ކުރިމަތި ފަރާތު ދޮރަށްނަމަ) ކުރިމަތިން ވިޔަސް، އަދި ފުރަގަހުން ވިޔަސް (ޖިމާޢު ވެވިދާނެއެވެ.)" (رواه البخاري: 4528، ومسلم 3521، و أبوداود: 2163، والترمذي: 2978، وابن ماجة: 1925، و النسائى في "العشرة")
ށ. މީހާ އޭނާގެ އަނބިމީހާ އާއި ޖިމާޢުވާއިރު، އަނބިމީހާގެ މޫނުވަތަށް ބާއްވައިގެން ޖިމާޢުވުމާ ބެހޭގޮތުން أم سلمة رضي الله عنها ގެ އަރިހުގައި އަންހެނަކު ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ. (އަދި عياض ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަންވާނީ ދެގޮތަކަށެވެ. އެއްގޮތަކީ އަންހެނާ ކޮޅަށްހުރެ ރުކޫޢުގައި އޮންނަގޮތަށް ގުދުވެ، އޭނާގެ ދެއަތް ދެކަކޫ މަތީގައި ބާއްވައިގެން އޮތުމެވެ. އަނެއްގޮތަކީ އަންހެނާ މޫނު ދަށަށް ވާގޮތަށް ބަނޑު ޖަހާގޮތަށް ތިރިވެ އޮތުމެވެ.) ދެން އެކަމާއި ބެހޭގޮތުން أم سلمة، رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުގައި ސުވާލު ދެންނެވުމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައިވާ ގޮވާން ކުޅައުމުގެ ބިމެކެވެ. ވީއިރު ތިޔަބައިމީހުން ގޮވާން ކުޅައުމުގެ ބިމަށް ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުން ގޮތަކަށް އައިސް (ޖިމާޢުވެ) އުޅޭށެވެ."( (މިއާޔަތުގައި އެވަނީ) އެއްތަނަކަށް (އެބަހީ: ކުރިމަތި ފަރާތު ދޮރަށް) ޖިމާޢުވާ ވާހަކައެވެ." (أخرجه أحمد، والترمذي: 2979، وصححه أبو يعلى)
ނ. ابن عباس رضي الله عنهما ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. "إِنَّ ابْنَ عُمَرَ وَاللهُ يَغْفِرُ لَهُ- أَوْهَمَ إِنَّمَا كَانَ هَذَا الْحَيُّ مِنَ اْلأَنْصَارِ وَهُمْ أَهْلُ وَثَنٍ مَعَ هَذَا الْحَيِّ مِنْ يَهُوْدَ وَهُمْ أَهْلُ كِتَابٍ وَكَانُوْا يَرَوْنَ لَهُمْ فَضْلاً عَلَيْهِمْ فِى الْعِلْمِ، فَكَانُوْا يَقْتَدُوْنَ بِكَثِيْرٍ مِنْ فِعْلِهِمْ، وَكَانَ مِنْ أَمْرِ أَهْلِ الْكِتَابِ أَنْ لاَ يَأْتُوا النِّسَاءَ إِلاَّ عَلَى حَرْفٍ، وَذَالِكَ أَسْتَرُ مَاتَكُوْنُ الْمَرْأَةُ، فَكَانَ هَذَا الْحَيُّ مِنَ اْلأَنْصَارِ قَدْ أَخَذُوْا بِذَالِكَ مِنْ فِعْلِهِمْ، وَكَانَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ قُرَبْشٍ يَشْرَحُوْنَ النِّسَاءَ شَرْحًا مُنْكَرًا، وَيَتَلَذَّذُوْنَ مِنْهُنَّ، مُقْبِلاَتٍ وَمُدْبِرَاتٍ وَمُسْتَلْقِيَاتٍ، فَلَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُوْنَ الْمَدِيْنَةَ تَزَوَّجَ رَجُلٌ مِنْهُمُ امْرَأَةً مِنَ اْلأَنْصَارِ، فَذَهَبَ يَصْنَعُ بِهَا ذَالِكَ فَأَنْكَرَتْهُ عَلَيْهِ وَقَالَتْ: إِنَّمَا كُنَّا نُؤْتَى عَلَى حَرْفٍ فَاصْنَعْ ذَالِكَ، وَإِلاَّ فَاجْتَنِبْنِي حَتَّى شَرِيَ أَمْرُهُمَا، فَبَلَغَ ذَالِكَ رَسُوْلَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) أَيِّ مُقْبِلاَتٍ وَمُدْبِرَاتٍ وَمُسْتَلْقِيَاتٍ يَعْنِيْ بِذَالِكَ مَوْضِعَ الْوَلَدِ" (رواه أبوداود: 2164) މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން ابن عمر ވިދާޅުވި ވާހަކައިން ތަންކޮޅެއް އުނިކަމާމެދު ޝައްކުވީހެވެ. -މާތް ﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ ފާފަ ފުއްސަވާނެތެވެ.- އެމީހުންނަކީ ތަކެއްޗަށް އަޅުކަންކުރުމުގެ އަހުލުވެރީން ކަމުގައި ވާޙާލު އަންޞާރުންގެ މިއަވަށަކީ ފޮތުގެ އަހުލުވެރީންގެ ތެރެއިން ޔަހޫދީން ތަކެއްވެސް އުޅެމުންދާ އަވަށެއް ކަމުގައި ވިއެވެ. ވުމާއެކު ޢިލްމީ ގޮތުން އެޔަހޫދީންގެ މާތްކަން އެ އަވަށުގެ އަންޞާރުންގެ މައްޗަށް އޮތްކަމަށް އެބައިމީހުން ދެކެއެވެ. އެހެންވެ، އެޔަހޫދީންގެ ގިނަ ޢަމަލުތައް ނަކަލު ކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައި މިބައިމީހުން ވިއެވެ. ފޮތުގެ އަހުލުވެރީންގެ މިފަދަ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރޭގައި، އެމީހުންނަކީ އަންހެނުން އުޑުތިލަމަތިން، އޮށޯވެ އޮވެގެން ނުވަތަ އަރިޔަށް ބާއްވައިގެން ނޫންގޮތަކަށް ޖިމާޢުވެ އުޅޭ ބަޔެއް ނޫންނެވެ. އެގޮތަކީ އަންހެނާ މާނިވާކަން ބޮޑުގޮތެއް ކަމުގައި ވާނެއެވެ. ދެން މިއަވަށުގެ އަންޞާރުން މިކަން މިގޮތަށް ކުރުމުގެ އާދަ އެޔަހޫދީންގެ ޢަމަލުތައް ބަލައިގެން ހިފައިއުޅުނެވެ. ކަން މިހެން ހުރިއިރު ޤުރައިޝް ވަންހައިގެ މިވެނި އަވަށަކީ އަންހެނުންގެ ފުރަގަސް ފަރާތް ބޭނުންކޮށް އުޅުނު ބަޔެއްކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ އަންހެނުންގެ ކުރިމަތިންނާއި ފުރަގަހުން އަދި އުޑުތިލައިން ބާއްވައިގެން އަރާމު ހޯދައި އުޅުނު ބަޔެކެވެ. ދެން މުހާޖިރުން މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތް ހިނދު، އޭގެ ތެރެއިން ބޭކަލަކު، އަންޞާރުންގެ ބޭކަލަކާއި ކައިވެނި ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެބޭކަލަކު ކުރިން ދެންނެވި ބާވަތުގެ ޢަމަލުތައް މިއަންހެނާއާއި މެދު ކުރައްވަން ފައްޓަވައިފިއެވެ. އެހިނދު އެކަނބުލޭގެ އެކަމަށް އިންކާރުކޮށް އެބޭކަލަކަށް ނަންގަތެވެ. ތިމަންމެން ޖިމާޢުވެ އުޅޭގޮތް ކަމުގައި ވާކަން ކަށަވަރީ އަރިޔަށް އޮވެގެންނެވެ. ވުމާއެކު ކަލޭގެފާނުވެސް އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރައްވާށެވެ! ނޫންނަމަ އަޅުގަނޑާއި ދުރުވެލައްވާށެވެ! މިކަން ބޮޑުވެގެން رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް މިޚަބަރު ގޮސްފިއެވެ. ދެން الله عز وجل މިއާޔަތް ބާވައިލައްވައިފި އެވެ. (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައިވާ ދަނޑު ބިމެކެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަނޑުބިމަށް ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުންގޮތަކަށް ޖިމާޢުވެ އުޅޭށެވެ." (އެބަހީ: ކުރިމަތިންނާއި ފުރަގަހުންނާއި އުޑުތިލަމަތިން ބާއްވައިގެން ޖިމާޢުވެ އުޅޭންވީ ވާހަކައެވެ. އަދި އެއީ ދަރިން ލިބޭ ތަނަށް ޖިމާޢު ވުމެވެ.)

11- ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ބޭނުން ކުރުން ޙަރާމްވުން.
ހ. ابن عباس رضي الله عنهما ވިދާޅުވިއެވެ. "عمر بن الخطاب، رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! ތިމަން މިހުރީ ހަލާކުވެފައެވެ. ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ހަލާކު ކުރުވީ ކޮންއެއްޗެއްތޯއެވެ؟ (ޢުމަރުގެފާނު) ދެންނެވިއެވެ. މިރޭ އަޅުގަނޑުގެ ސަވާރީ ސާމާނު ބަދަލު ކޮށްލައްވައިފީމެވެ. (އެބަހީ: ޖިމާޢުވެ އުޅޭގޮތް ބަދަލު ކޮށްލައްވައިފީމެވެ. ކުރިމަތިން ދިމާކުރެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި ފުރަގަހުން ގެންގޮސް ކުރިމަތިފަރާތު ދޮރަށް ޖިމާޢު ވެވިއްޖެއެވެ.) ދެން ޖަވާބުގައި އެއްޗެއް ވިދާޅުނުވެ ހުންނަވައިފިއެވެ. އެއަށްފަހު رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް މިއާޔަތް ބާވައިލެއްވުނެވެ. (نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ) މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބީންނަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައިވާ ދަނޑު ބިމެކެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަނޑުބިމަށް ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުންގޮތަކަށް ޖިމާޢުވެ އުޅޭށެވެ." ވިދާޅުވި އެވެ. ކުރިމަތިންނާއި ފަހަތުން (ޖިމާޢުވާން) ދިމާކުރައްވާށެވެ! ނަމަވެސް ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރާއި ޙައިޟުގެ ދުވަސްވަރާއި (ދެކަމުން) ދުރުވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ!" (أخرجه النسائي في "العشرة"، والترمذي: 2980، و ابن أبي حاتم، والطبراني، والواحدي)
ށ. خزيمة بن ثابت رضي الله عنه ގެ އަރިހުން ވާރިދުވެގެންވެއެވެ. "އަންހެނުންގެ ފުރަގަސް ފަރާތް ބޭނުން ކުރުމާއި ބެހޭގޮތުން ނުވަތަ ފިރިހެނާ އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ފުރަގަސް ފަރާތަށް ޖިމާޢުވުމާ ބެހޭގޮތުން ހަމަކަށަވަރުން މީހަކު رسول الله صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުގައި ސުވާލު ދެންނެވިއެވެ. އެހިނދު نبي صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "حَلاَلْ" "ޙަލާލެވެ!" ދެން އޭނާ ދާން އެނބުރިލި ހިނދު އެކަލޭގެފާނު އޭނާއަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. ނުވަތަ އޭނާ ގެނައުމަށް އަމުރު ކުރައްވައި، ގޮވާލައްވައި ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "كَيْفَ قُلْتَ؟ فِيْ أَيِّ الْخَرْبَتَيْنِ؟ أَوْ فِيْ أَيِّ الْخَرَزَتَيْنِ أَوْفِيْ أَيِّ الْخَصْفَتَيْنِ أَمِنْ دُبُرِهَا فِيْ قُبُلِهَا؟ فَنَعَمْ! أَمَّا مِنْ دُبُرِهَا فِيْ دُبُرِهَا؟ فَلاَ؟ وَ إِنَّ اللهَ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ، لاَ تَأْتُوا النِّسَاءَ فِيْ أَدْبَارِهِنَّ" "ތިޔަ ބުނުއްވީ ކީކޭ ހެއްޔެވެ؟ އަޢުރައިގެ ކޮން ގުނަވަނަކަށް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކޮން ލޯވަޅަކަށް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކޮން ބާގަނޑަކަށް ހެއްޔެވެ؟ އެއަންހެނާގެ ފަހަތުން ގެންގޮސް ކުރިމަތި ފަރާތު ދޮރަށް ހެއްޔެވެ؟ އެހެން ވެއްޖެ ކަމަށްވާނަމަ ވިދާޅުވެވޭނީ އާނއެކެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ފުރަގަހުން ގޮސް، ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރަށް ޖިމާޢުވުން ދަންނައެވެ! ފަހެ ނޫނެކެވެ. އަދި، ޙައްޤު ފާޅުކުރެއްވުމަށް މާތް ﷲ ލަދުވެތިވެ ވޮޑިގެން ނުވެއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން އަންހެނުންގެ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރަށް ޖިމާޢު ނުވާށެވެ"!) (أخرجه الشافعي وقواه، والبيهقي، والدارمي، والطحازي)
ނ. އަދިވެސް رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "لاَ يَنْظُرُ اللهُ إِلَى رَجُلٍ يَأْتِى امْرَأَتَهُ فِيْ دُبُرِهَا" (أخرجه النسائي في "العشرة"، والترمذي وابن حبان) މާނައީ: "އެމީހެއްގެ އަނބިމީހާގެ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރަށް ޖިމާޢު ވެއްޖެ ފިރިހެނާއަށް މާތް ﷲ ބައްލަވާވޮޑިގެން ނުވާހުއްޓެވެ!"

12- ޖިމާޢުވާ ގޮތާއި އޭގެ މަރްޙަލާތަކާއި، އަދަބުތައް.
ހ. އެމީހެއްގެ ބިކުރުވެރި އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢުވާއިރު، ބައެއް މީހުން ހަދާހެން (މަނި ބޭރު ނުވަނީސް ލުހެލުން އެދެވިގެން ނުވެއެވެ.) މަނި ބޭރުވުމަށްފަހުގައި މެނުވީ ފިރިހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ވަކިކުރަން އުޅުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. އެއީ ބޭރުވި މަނި ރަޙިމުގެ ތެރެއަށް ދިއުން އަވަސް ވުމަށްޓަކައެވެ. އެއިން މާތް ﷲ ގެ ހެޔޮ ރަޙުމަތްފުޅުން ދަރިފަސްކޮޅެއް މިންވަރު ވުމަށްޓަކައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އެފަހަރަކީ އެމީހެއްގެ އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢުވެވޭ އެންމެ ފަހުފަހަރު ކަމުގައިވެސް ވެދާނެ ކަމަށްޓަކައެވެ. އެހެނީ އިންސާނާގެ ކައިރިޔަށް މަރު، ހަމަ ކޮންމެފަދަ ހިނދުކޮޅެއްގައި ވިޔަސް އަތުވެދާނެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އެނޫން ގޮތަކަށް ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ އެކަމަކީ އަންހެނާއަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން ދެވޭ ވަރަށްބޮޑު ދެރަޔަކަށް ވެދާނެއެވެ. އެހެން ވެއްޖެނަމަ، އެއަންހެނާގެ ނަފްސުގައި ރުޅިވެރިކަމުގެ ޝުޢޫރުތައް އަށަގެންފާނެއެވެ.
ށ. މަނި ބޭރުކުރާހިނދު ފިރިހެން ގުނަވަނުގެ މައްޗަށް ވީވަރަކުން އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ފިއްތައި ބާރުކުރުމަކީ ބުއްދިވެރި ކަމެކެވެ. އެއީ އެކަމުގެ ސަބަބުން ދެމީހުންނަށް ވެސް އޭގެ ފުރިހަމަ ލައްޛަތާއި އަރާމު ލިއްބައިދޭ ކަމެކެވެ.
ނ. ފިރިމީހާ އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ ކުރިން މަނި ބޭރުކުރިޔަސް، އަނބިމީހާ ބޭރުވަންދެން ނައްޓައިނުލައި ހިނދުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. ޙަދީޘްގައި ވާރިދު ވެގެންވާ ފަދައިންނެވެ. "ارْضُوْهُنَّ فَإِنَّ رِضَاهُنَّ فِيْ فُرُوْجِهِنَّ" މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުން އެކަނބަލުން ރުއްސާށެވެ! ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެކަނބަލުން ރުއްސުންވަނީ އެކަނބަލުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ތަކުގައެވެ. ( އެބަހީ: އެދުން ފުއްދައި ދިނުމުގައެވެ.)"
އަދި ހަމަ އެފަދައިން މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން ކަށަވަރު ކޮށްދެނީ އޭނާއާއި އޭނާގެ އަނބިމީހާއާ ދެމެދުގައި އޮންނަ ރޫޙާނީ އަދި ނަފްސާނީ އަދި ޖިސްމާނީ ގުޅުމުގެ ވަރުގަދަކަމެވެ.
ރ. ފިރިހެނާގެ މައްޗަށް އަނބިމީހާ އަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ޙައްޤެއް ކަމުގައި ކޮންމެ ހަފްތާއަކު ދެފަހަރު ޖިމާޢުވުން ވެއެވެ. ނަމަވެސް އަންހެނާ ޢިއްފަތްތެރިކޮށް ދިނުމާއި އެދުން ފުއްދައި ދިނުމުގައި ބޭނުންވާ މިންވަރަކަށް ބެލުމަށްފަހު އިތުރަށްވެސް އަދި މަދުންވެސް ޖިމާޢު ވެވިދާނެއެވެ. އެހެނީ އަނބިމީހާ ޢިއްފަތްތެރި ކުރުވުމަކީ ވާޖިބެކެވެ. އެހެންކަމުން އަނބިމީހާ އަށް އެކަމުގެ ގެއްލުން ފޯރާވަރަށް މަދުކުރުން ހުއްދައެއް ނޫނެވެ. އަދި ފޫހި ވާވަރަށް ގިނަކުރުން ވެސް ހުއްދައެއް ނޫނެވެ.
ބ. އަނބިމީހާ ތާޒާ ކޮށްނުލައި އޭނާގެ ފިރިމީހާ، އޭނާ އާއި ޖިމާޢު ވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މަކުރޫހަ ކަމެކެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ކޮށްފިނަމަ، އެއަންހެނާގެ ދީންވެރިކަމާއި ބުއްދި ގޯސްކޮށްފާނެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އަނބިމީހާ ނުދެނެހުއްޓައި އައިސް ޖިމާޢުވުން ވެސް ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
ޅ. ހަމަ އެފަދައިން އެދެމީހުންގެ ދެ ޖިންސީ ގުނަވަން އެއްފޮތި ގަނޑަކުން ފުހުމަކީ ވެސް މަކުރޫހަ ކަމެކެވެ. އަދި އެދެވިގެންވާ ގޮތަކީ، ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ފޮހުމަށްޓަކައި ފޮތިގަނޑެއް ތައްޔާރު ކުރުމެވެ.
ކ. އަދި ކަނާތުން ފިރިހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގައި ހިފުމާއި، (ނިދީގައި) މަނި ބޭރުވުމަށްފަހު އެމީހަކު ހިނައިގެންފުމަށް ދާންދެން ނުވަތަ އެމީހެއްގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ދޮވެފުމަށް ދާންދެން އަނބިމީހާއާ ޖިމާޢުވުން ނަހީ ކުރެއްވިގެން ވެއެވެ.
އ. ހުރިހާ މަސްތަކާއި، ވަގުތު ތަކާއި، ދުވަސް ތަކުގައި އަދި ރެޔާއި ދުވާލުގެ ކޮންމެ ގަޑިއެއްގައި ވެސް ޖިމާޢުވުން ހުއްދައެވެ. އޭގެތެރެއިން ޙަރާމް ކުރެވުނު މިންވަރެއް މެނުވީއެވެ.
ވ. ބައެއް އިސްލާމީ ކަންކޮޅު ތަކުގައި ވަރަށް ހުތުރު އާދަތައް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއްކަމަކީ ކައިވެނިވި އަންހެނާގެ ފޭރާން ބޭލުމަށްޓަކައި ކައިވެނިކުރި ފިރިހެނާ ރަމްޒީ ފައިސާއެއް ދިނުމެވެ. މިކަމަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަނބިމީހާ ފިރިމީހާއާއި އޭނާގެ ނަފްސު ޙަވާލު ކުރާމަތިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ދިނުން ހުއްދައެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ، އެކަން އެހެން ވެއްޖެނަމަ، ޒިނޭއަކާއި ވައްތަރު ވެދާނެއެވެ.
މ. ކައިވެނިވާ ދެމީހުންވެސް އެދެމީހުންގެ ދަތްތަކާއި އަނގަ ދޮވެ ސާފޮކޮށްލުމަކީ މުސްތަޙައްބު ކަމެކެވެ. ދެން އިތުރު ތާޒާކަމެއް ގެނެސްދިނުމަށްޓަކައި އަނގައިން މީރުވަސް ދުއްވާ އެއްޗެއްގެ ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ. އެހެނީ، އެއީ ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. އަދި ލޯބި އިތުރު ކޮށްދޭނޭ ކަމެއްވެސް މެއެވެ.
މިކަމަކީ ހަމައެކަނި އާކައިވެނީގެ ރެއަށް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކީއްތޯއެވެ! ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި ވެސް އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.
رسول الله صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. "لَوْلاَ أََنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِيْ َلأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ وُضُوْءٍ" މާނައީ: "ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުންމަތަށް ބުރަކަމެއް ޖައްސަވާކަމަށް ނުވާނަމަ، ވުޟޫ ކުރާ ކޮންމެ ހިނދަކު ދަތް އުނގުޅުމަށް ތިމަން ކަލޭގެފާނު އަމުރު ކުރެއްވީމުހެވެ."
އަނގައަކީ ޖިމާޢު ވުމުގައި ވަރަށް މަތީ ދައުރެއް އަދާކުރާ ގުނަވަނެކެވެ. الإمام أبوداود ރިވާ ކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. "أَنَّهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا وَيَمُصُّ لِسَانَهَا" (أخرجه الإمام أحمد، و أبوداود: 2386) މާނައީ: "އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޢާއިޝަތުގެފާނަށް ބޮސްދެއްވަވައި، އެކަމަނާގެ ދޫފުޅު ހިއްޕަވައި ކަމުގައި ވިއެވެ."

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...